
امام شناسی ج7
جلد هفتم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «بخش دوم از موضوع غدیر: بحثی مبسوط درباره حدیث ولایت» و «تفسیر آیۀ تبلیغ» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • نصب امیرالمؤمنین در روز غدیر به ولایت عامّه مطلقه • ابلاغ ولایت امیرالمؤمنین علیهالسلام در طول دوران نبوت • موارد مخالفت صریح عمر با رسول خدا صلی الله علیه و آله • نظریه عمر در امامت، نظریه ماکیاول است • مشکلات و پیامدهای تحمّل ولایت • شرح واقعۀ عظیم و تاریخی غدیر خم و خطبههای رسول الله صلیالله علیه و آله • بحث و تحقیق در شأن نزول و مفاد «آیه تبلیغ» • تحقیقی بلیغ در سند و مفادِ حدیث ولایت: مَن کُنتُ مَولاه فعَلیٌّ مولاه • راویان و لغویین و دانشمندانِ علوم مختلف که واقعۀ غدیر خم را نقل کردهاند • تحقیق معنای حقیقی «مولیٰ» و «ولایت» در لغت و موارد استعمال آنها • مقصود از «مولا» در حدیث غدیر، همراه با ذکر ادله و شواهد بر اثبات معنایِ صحیح آن
امام شناسی ج7
151کشف و بیان، براى اهل علم و امانت و درایت ندارد؛ و ما فقط به جهت تنبّه کسى که بخواهد بیابد؛ و معناى آن را واقف شود؛ بعضى از راویان غدیر را ذکر مىکنیم. از جمله مصنّفاتى که در این باره تصنیف شده است، تصنیفى است که أبُوسَعْدٍ مَسْعُودُ بْنُ نَاصِرِ سِجِسْتَانی کرده است؛ این مرد در عقیده، مخالف أهل بیت است؛ و لیکن کسانى که به حال او معرفت دارند، متّفقاً برآنند که آنچه راجع به أهل بیت ذکر کرده است صحیح است؛ و در نقل آنها أمین است.
تصنیفى را که او نموده است نامش را «کِتَابُ الدِّرَایَةِ فِی حَدِیثِ الْوَلاَیَة» گذارده؛ و آن کتاب مشتمل بر هفده جزء است. در این کتاب نصوص و تصریحاتى را که دربارۀ مناقب و مراتب مولانا علىّ بن أبیطالب علیه السّلام در روز غدیر رسول مکرّم ـ صلوات اللَه علیه ـ نمودهاند از یکصد و بیست تن از اصحاب آن حضرت روایت مىکند.
و از جمله مصنَّفات، کتابی است که مُحَمَّدُ بْنُ جَرِیرِ طَبَری صاحب «تاریخ کبیر» روایت کرده؛ و نام آن کتاب را «کِتَابُ الرَّدِّ عَلَی الْحُرْقُوصِیَّة» گذارده است.1 در آن کتاب حدیث روز غدیر، و نصّى را که رسول خدا دربارۀ علىّ ـ صلوات اللَه علیهما ـ به ولایت نموده است؛ و مقام رفیع و بزرگ او را معرّفى کرده است، از هفتاد و پنج طریق روایتى ذکر کرده است.
و از جمله مصنّفات، کتابى است که أبُوالْقَاسِم عُبَیْدُ اللَه بْنُ عَبْدِ اللَه حَسْکانِی تألیف کرده: و نام آنرا «کِتَابُ دُعَاةِ الْهُدَاةِ إلَی أدَآءِ حَقِّ الْمُوَالاَةِ» گذارده است.
و از جمله مصنّفات، کتابى است که از شخصى که همانند او در علم و دانش در زمان او یافت نمىشد، أبُوالْعَبّاسِ أحْمَدُ بْنُ سَعِیدِ بْنِ عُقْدَة حافظ تألیف شده است. آن کسى که خطیب در «تاریخ بغداد» او را تزکیه کرده و شهادت به تقوى و علم او داده است. او کتابى نوشته و نامش را «حَدِیثُ الْوَلاَیَة» گذارده
- مراد از حُرقوصیّة، حَنبلیّه مىباشد؛ چون احمد بن حنبل از أولاد حُرقوص بن زهیر خارجى است. و گفته شده است که: طبرى آنها را بدین نام نامیده است به جهت آنکه بر بهارى حنبلى در بعضى از چیزهائى که راجع به غدیر خمّ بود، طعن نموده است. (عبقات، ج غدیر، آخر ص ٣٣)
