امام شناسی ج7
جلد هفتم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «بخش دوم از موضوع غدیر: بحثی مبسوط درباره حدیث ولایت» و «تفسیر آیۀ تبلیغ» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • نصب امیرالمؤمنین در روز غدیر به ولایت عامّه مطلقه • ابلاغ ولایت امیرالمؤمنین علیهالسلام در طول دوران نبوت • موارد مخالفت صریح عمر با رسول خدا صلی الله علیه و آله • نظریه عمر در امامت، نظریه ماکیاول است • مشکلات و پیامدهای تحمّل ولایت • شرح واقعۀ عظیم و تاریخی غدیر خم و خطبههای رسول الله صلیالله علیه و آله • بحث و تحقیق در شأن نزول و مفاد «آیه تبلیغ» • تحقیقی بلیغ در سند و مفادِ حدیث ولایت: مَن کُنتُ مَولاه فعَلیٌّ مولاه • راویان و لغویین و دانشمندانِ علوم مختلف که واقعۀ غدیر خم را نقل کردهاند • تحقیق معنای حقیقی «مولیٰ» و «ولایت» در لغت و موارد استعمال آنها • مقصود از «مولا» در حدیث غدیر، همراه با ذکر ادله و شواهد بر اثبات معنایِ صحیح آن
مرتب سازی:
امام شناسی ج7
68قَالَ: الثَّقَلُ الأکْبَرُ کِتَابُ اللَهِ؛ طَرَفٌ بِیَدِ اللَهِ عَزَّوَجَلّ؛ وَ طَرَفٌ بِأیْدِیکُمْ؛ فَتَمَسَّکُوا بِهِ لاَ تَضِلُّوا! وَ الآخَرُ الأصْغَرُ عِتْرَتِی؛ وَ إنَّ اللَّطِیفَ الْخَبِیِرَ نَبَّأَنِی أنَّهُمَا لَنْ یَتَفَرَّقَا حَتَّی یَرِدَا عَلَیَّ الْحَوْضَ! فَسَألْتُ ذَلِکَ لَهُمَا رَبِّی، فَلاَ تَقَدَّمُوهُمَا فَتَهْلِکُوا؛ وَ لاَ تَقْصُرُوا عَنْهُمَا فَتَهْلِکُوا!
ثُمَّ أخَذَ بِیَدِ عَلِیٍّ فَرَفَعَهَا حَتَّی رُئِیَ بَیَاضُ آبَاطِهِمَا وَ عَرَفَهُ الْقَوْمُ أجْمَعُونَ.
فَقَالَ: أیُّهَا النَّاسِ مَنْ أوْلَی النَّاسِ بِالْمُؤْمِنیِنَ مِنْ أنْفُسِهِمْ؟!
قَالُوا: اللَهُ وَ رَسُولُهُ أعْلَمُ!
قَالَ: إنَّ اللَهَ مَوْلاَیَ؛ وَ أنَا مَوْلَی الْمُؤْمِنیِنَ؛ وَ أنَا أوْلَی بِهِمْ مِنْ أنْفُسِهِمْ! فَمَنْ کُنْتُ مَوْلاَهُ فَعَلِیٌّ مُوْلاَهُ. یَقُولُهَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ؛ وَ فِی لَفْظِ أحْمَدَ إمَامِ الْحَنَابِلَةِ: أرْبَعَ مَرّاتٍ.1
ثُمَّ قَالَ: اللَهُمَّ وَالِ مَنْ وَالاَهُ! وَ عَادِ مَنْ عَادَاهُ! وَ أحِبَّ مَنْ أحَبَّهُ! وَ أبْغِضْ مَنْ أبْغَضَهُ! وَ أنْصُرْ مَنْ نَصَرَهُ! وَ اخْذُلْ مَنْ خَذَلَهُ! وَ أدِرِ الْحَقَّ مَعَهُ حَیْثُ دَارَ! ألاَ فَلْیُبَلِّغِ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ!
ثُمَّ لَمْ یَتَفَرَّقُوا حَتَّی نَزَلَ أمیِنُ وَحْیِ اللَهِ بِقَوْلِهِ:
﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِينًا﴾ الآیة2.
فَقَالَ رَسُولُ اللَهِ صلّی اللَه علیه و آله و سلّم: اَللَهُ أکْبَرُ عَلَی إکْمَالِ الدِّینِ وَ إتْمَامِ النِّعْمَةِ وَ رَضِیَ الرَّبِّ بِرِسَالَتِی وِالْوَلاَیَةِ لَعِلیٍّ مِنْ بَعْدِی.
- ابن کثیر دمشقى در تاریخ «البدایة و النّهایة» گوید: نسائى در «سنن» خود از محمّد بن مُثَنّی، از یحیى بن حمّاد، از أبو معاویة، از اعمش، از حبیب بن أبى ثابت، از أبو طفیل، از زید بن أرقم آورده است که او گفته است: لَمّا رجع رسول اللَه من حجّة الوداع و نزل غدیر خمّ أمر بِدَوْحاتٍ فَقُمِمْنَ ثم قال: کَأنّی قد دُعِیتُ فَأجِبْتُ إنّی قد ترکت فیکم الثّقلین: کتابَ اللَه و عترتی أهل بیتی؛ فانظروا کیف تَخْلُفونی فیهما فإنَّهما لن یفترقا حتّی یردا عَلَیَّ الحوضَ. ثمّ قال: الله مولای و أنا ولیُّ کلِّ مؤمن. ثمّ أخذ بید علیٍّ فقال: من کنتُ مولاهُ فَهَذا ولیّهُ، اللَهمَّ وَالِ مَن والاهُ؛ و عَادِ مَن عاداهُ. فقلت لزید: سمعت من رسول اللَه صلّی اللَه علیه و آله و سلّم؟ فقال: مَا کان فی الدَّوحات أحد إلّا رآه بعیینه و سمعه بِاُذُنَیْه.
نَسائى متفرّد است به این روایت از این وجه. و شیخ ما أبو عبد الله ذَهَبى گفته است: این حدیث، صحیح است. - آیۀ ٣، از سورۀ ٥: مائده.
- ابن کثیر دمشقى در تاریخ «البدایة و النّهایة» گوید: نسائى در «سنن» خود از محمّد بن مُثَنّی، از یحیى بن حمّاد، از أبو معاویة، از اعمش، از حبیب بن أبى ثابت، از أبو طفیل، از زید بن أرقم آورده است که او گفته است: لَمّا رجع رسول اللَه من حجّة الوداع و نزل غدیر خمّ أمر بِدَوْحاتٍ فَقُمِمْنَ ثم قال: کَأنّی قد دُعِیتُ فَأجِبْتُ إنّی قد ترکت فیکم الثّقلین: کتابَ اللَه و عترتی أهل بیتی؛ فانظروا کیف تَخْلُفونی فیهما فإنَّهما لن یفترقا حتّی یردا عَلَیَّ الحوضَ. ثمّ قال: الله مولای و أنا ولیُّ کلِّ مؤمن. ثمّ أخذ بید علیٍّ فقال: من کنتُ مولاهُ فَهَذا ولیّهُ، اللَهمَّ وَالِ مَن والاهُ؛ و عَادِ مَن عاداهُ. فقلت لزید: سمعت من رسول اللَه صلّی اللَه علیه و آله و سلّم؟ فقال: مَا کان فی الدَّوحات أحد إلّا رآه بعیینه و سمعه بِاُذُنَیْه.