
امام شناسی ج7
جلد هفتم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «بخش دوم از موضوع غدیر: بحثی مبسوط درباره حدیث ولایت» و «تفسیر آیۀ تبلیغ» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • نصب امیرالمؤمنین در روز غدیر به ولایت عامّه مطلقه • ابلاغ ولایت امیرالمؤمنین علیهالسلام در طول دوران نبوت • موارد مخالفت صریح عمر با رسول خدا صلی الله علیه و آله • نظریه عمر در امامت، نظریه ماکیاول است • مشکلات و پیامدهای تحمّل ولایت • شرح واقعۀ عظیم و تاریخی غدیر خم و خطبههای رسول الله صلیالله علیه و آله • بحث و تحقیق در شأن نزول و مفاد «آیه تبلیغ» • تحقیقی بلیغ در سند و مفادِ حدیث ولایت: مَن کُنتُ مَولاه فعَلیٌّ مولاه • راویان و لغویین و دانشمندانِ علوم مختلف که واقعۀ غدیر خم را نقل کردهاند • تحقیق معنای حقیقی «مولیٰ» و «ولایت» در لغت و موارد استعمال آنها • مقصود از «مولا» در حدیث غدیر، همراه با ذکر ادله و شواهد بر اثبات معنایِ صحیح آن
امام شناسی ج7
255لفظ مَوْلَی استفاده مىشود أبیات عَمْرو بن عَاصِی است که چون معاویه به او نامه مىنویسد و بر علیه أمیرالمؤمنین و حمایت از خودش او را از محلّ اقامهاش در فلسطین به سوى خود در شام دعوت مىکند؛ او در جواب، قصیدهاى مفصّل در مقام و منزلت و إمارت و إمامت أمیرالمؤمنین علیه السّلام مىگوید، و آن را براى معاویه مىفرستد؛ و مىخواهد بفهماند که تو مرا براى یارى خودت با چنین شخصیّتى مواجه مىکنى! و نتیجه و بهرۀ من از این دعوت باید چیز بزرگ و با ارزشى باشد نه چیز کوچک و کماهمّیّت. و از جمله أبیات این قصیده که شاهد بر مقام ماست این أبیات است:
وَ کَمْ قَدْ سَمِعْنَا مِنَ الْمُصْطَفَی *** وَصَایَا مُخَصَّصَةً فِی عَلِیّ١ وَ فِی یَوْمِ خُمٍّ رَقَی مِنْبَرًا *** وَ بَلَّغَ وَ الصَّحْبُ لَمْ تَرْحَلِ٢ فَأَمْنَحَهُ إمْرَةَ الْمُؤْمِنِینَ *** مِنَ اللَهِ مُسْتَخْلِفِ الْمُنْحِلِ٣ وَ فِی کَفِّهِ کَفُّهُ مُعْلِنًا *** یُنَادِی بِأَمْرِ الْعَزِیزِ الْعَلِیّ٤ وَ قَالَ: فَمَنْ کُنْتُ مَوْلیً لَهُ *** عَلِیٌّ لَهُ الْیَوْمَ نِعْمَ الْوَلِیّ٥1 ١ ـ «و چه بسیار سفارشها و وصیّتهائى را که دربارۀ علىّ بن أبیطالب که اختصاص به او داشت ما از مصطفى شنیدیم.
٢ ـ و در روز غدیر خمّ پیامبر بر منبر بالا رفت و تبلیغ على را نمود در حالى که أصحاب آن حضرت کوچ نکرده بودند.
٣ ـ و مقام إمارت و ریاست مؤمنان را به او عطا نمود، از طرف خداوندى که قراردهندۀ جانشین است، و آن خداوند این مقام إمارت را به أمیرالمؤمنین علیه السّلام عطا کرد.
٤ ـ و دست على در دست رسول خدا بود، که به طور اعلان و آشکارا به أمر خداوند عزیز و بلندمرتبه ندا مىکرد:
٥ ـ و چنین گفت که: هر کس من مولاى او هستم در امروز علىّ بن أبیطالب
- این أشعار جزء قصیدهاى است که عمرو بن عاصى از مصر براى معاویه فرستاد؛ و چون معاویه مىخواست او را از ولایت مصر عزل کند با این قصیده که در ذمّ او و مدح أمیرالمؤمنین علیه السّلام بود منصرف شد. این ابیات را در «أنوار نعمانیّه» سیّد نعمت الله جزائرى ص ٣٨ و ص ٣٩ آورده است.
