امام شناسی ج7

آمده است: بِغَیْرِ إذْنِ وَلِیِّهَا یعنى متولّى أمر خود.

 و بَیْضاوی در سه جاى از تفسیر خود: در قوله تعالى: ﴿ما كَتَبَ اللَهُ لَنا هُوَ مَوْلانا﴾¹ «آنچه خداوند براى ما نوشت؛ اوست متولّى اُمور ما»، و در قوله تعالى: ﴿وَ اعْتَصِمُوا بِاللهِ هُوَ مَوْلاكُمْ‌﴾² «اعتماد و استمساک به خدا کنید که اوست متولّى امور شما»، و در قوله تعالى: ﴿وَ اللَهُ مَوْلاكُمْ﴾‌³ «و خداوند متولّى امور شماست»، آورده است که مراد از مَوْلى در این آیات متولّى أمر است.

 و أبوالسُّعُود عمادى در تفسیر خود در آیۀ شریفۀ: ﴿وَ اللَهُ مَوْلاكُمْ‌﴾⁴ «و خداوند مولاى شماست»، و در آیۀ شریفۀ: ﴿هِيَ مَوْلاكُمْ‌﴾⁵ «آتش مولاى شماست» ذکر نموده است که مراد از مولى، متولّى أمر است. و راغب اصفهانى در «مفردات» خود نیز همینطور ذکر کرده است.

 و از أحمد بن حسن زاهد درواجکى در تفسیر خود نقل است که: الْمَوْلَی فِی اللُّغَةِ مَنْ یَتَوَلَّی مَصَالِحَکَ فَهُوَ مَوْلاَکَ یَلِی الْقِیَامَ بِاُمُورِکَ وَ یَنْصُرُکَ عَلَی أعْدَائِکَ «مولى در لغت به کسى گویند که متولّى مصالح توست؛ اوست مولاى تو که به اُمور تو قیام مى‌کند! و تو را بر علیه دشمنانت یارى مى‌نماید»! و به همین مناسبت به پسر عمو و مُعْتِقْ (آزادکنندۀ بنده) مَوْلَی گویند. و پس از این مولى اسم واقع شد براى کسى که بر چیزى ثبات و دوام داشته باشد، و از آن جدائى و مفارقت نکند.

 و زمخشرى در «کشّاف»، و أبو العبّاس أحمد بن یوسف شیبانى در «تلخیص کشّاف»، و نسفى در تفسیر خود، در قوله تعالى: ﴿أَنْتَ مَوْلانا﴾⁶ «تو هستى مولاى ما»، و نیشابورى در «غرائب القرآن» در گفتار خداوند: ﴿أَنْتَ مَوْلانا﴾⁷، و در گفتار دیگر خداوند: ﴿فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَهَ مَوْلاكُمْ﴾‌⁸ «پس بدانید که خداوند مولاى‌