Name: کتاب امام شناسی ج7 - PDF - علامه طهرانی
Availability: InStock
Author: علامه آیتاللَه سید محمدحسین حسینی طهرانی

امام شناسی ج7

242

و دیگرى گفت:
مَوَالِیکُمُ مَوْلَی الْوَلاَیَةِ مِنْکُمُ *** وَ مَوْلَی الْیَمِینِ حَابِسٌ قَدْ تَقَسَّمَا¹
دهم به معناى همسایه چنانکه شاعر گفت:
هُمُ خَلَطُونِی بِالنُّفُوسِ وَ أَلْجَمُوا *** إلَی أَصْلِ مَوْلاَهُمْ مُسَوَّمَةً جُرْدَا²
یازدهم به معناى سَیِّدِ مُطَاع و رئیس و إمام و آنچه در این سلک رود.
این جمله اقسام چون تأمّل کنند همه را معنى راجع به أوْلَی بود، براى آنکه خداوند به بنده؛ و بنده به خداوند؛ و آزادکننده به آزادکرده؛ و آزادکرده به آزادکننده؛ و همسایه به همسایه؛ و هم سوگند به هم سوگند؛ و ناصر به منصور؛ و پسر عمّ به پسر عمّ؛ و ضامن جریره، و جمله اقسام اینان أوْلَی‌تر باشند به أصحابشان از دیگران که آن ولایت نباشد؛ پس درست شد که معنى جمله راجع است به أوْلَى و معناى أوْلَی لائق است در اینجا»³.
بیان سبط ابن جوزى در معانى مَوْلَی‌
سِبْط ابنِ جَوْزی غیر از معناى مالک و بندۀ قبل از عتق، بقیّه این معانى را که از أبو الفتوح ذکر کردیم آورده است و مجموعاً معانى مولى را ده تا قرار داده و دهمین آن را أوْلَی گرفته است؛ و براى هر یک از آنها از آیات قرآن و یا اشعار عرب شواهدى آورده است؛ و سپس گفته است: «در حدیث ولایت غدیر از این معانى عشره هیچکدام صحیح نیست مگر همین معناى دهم که أوْلَی بوده باشد⁴، و معناى آن اینست که مَنْ کُنْتُ أوْلَی بِهِ مِنْ نَفْسِهِ فَعَلِیٌّ أوْلَی بِهِ «هر کس که من از او
1. «همبستگان شما کسانى هستند که به ولایت شما همبستگى دارند و آن که هم‌پیمان است او خود را زندانى ساخته و راه تفرّق و جدائى را پیموده است».
2. ایشان فقط از جهت آمیزش با من مخالطه و معاشرت دارند؛ و امّا اسبهاى داغ زده و نشان‌دار و کوتاه موى خود را براى همسایه لگام نهاده‌اند».
3. «تفسیر ابو الفتوح» ج ٢، ص ١٩٧ و ص ١٩٨.
4. البتّه دلائلى که براى عدم صحّت وجوه نه گانۀ دیگر در معناى مولى آورده است تمام نیست زیرا گفته است: نمى‌توانیم مولى را در این حدیث مالک رقّیّت بگیریم چون پیغمبر مالک رقّ على نبوده است. و همچنین تا آخر وجوه. و این اشتباه است زیرا در حدیث آمده است که مَن کُنتُ مَولاَهُ فَعَلیُّ مَولاَهُ و نیامده است: مَن کُنتُ مَولاَهُ فَأنا مَولَی عِلیٌ. و مفاد حدیث اینست که هر کس که من مولاى شخص او باشم على مولاى شخص اوست.