
امام شناسی ج7
جلد هفتم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «بخش دوم از موضوع غدیر: بحثی مبسوط درباره حدیث ولایت» و «تفسیر آیۀ تبلیغ» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • نصب امیرالمؤمنین در روز غدیر به ولایت عامّه مطلقه • ابلاغ ولایت امیرالمؤمنین علیهالسلام در طول دوران نبوت • موارد مخالفت صریح عمر با رسول خدا صلی الله علیه و آله • نظریه عمر در امامت، نظریه ماکیاول است • مشکلات و پیامدهای تحمّل ولایت • شرح واقعۀ عظیم و تاریخی غدیر خم و خطبههای رسول الله صلیالله علیه و آله • بحث و تحقیق در شأن نزول و مفاد «آیه تبلیغ» • تحقیقی بلیغ در سند و مفادِ حدیث ولایت: مَن کُنتُ مَولاه فعَلیٌّ مولاه • راویان و لغویین و دانشمندانِ علوم مختلف که واقعۀ غدیر خم را نقل کردهاند • تحقیق معنای حقیقی «مولیٰ» و «ولایت» در لغت و موارد استعمال آنها • مقصود از «مولا» در حدیث غدیر، همراه با ذکر ادله و شواهد بر اثبات معنایِ صحیح آن
امام شناسی ج7
237٢ ـ داستانى است که استناد آن به بهترین مردم جهان: أحمد، شناخته شده و قابل إنکار نیست.
٣ ـ در آن حدیث غدیر، إمامت حضرت حیدر و جَمال او و جَلال او بیان شده، و تا روز قیامت ذکر خواهد شد.
٤ ـ سزاوارترین مردم به اینکه ولایت حضرت مرتضى را داشته باشد، آن کسى است که احکام دین را از او بگیرد و براى دیگران نقل کند».
این مرد مطّلع خبیر و أدیب و عالم متضلّع که هم عصر با ابن فتّال نیشابورى بوده است، نیز در اشعار خود از لفظ مَوْلی، استفاده معناى إمامت و مرجعیّت در أحکام دین را نموده است.
بارى، این اشعارى که از بزرگان أدب در اینجا شاهد براى معناى مولى آوردیم نمونهاى بود از اشعار و قصائد بىشمارى که در طول مدّت چهارده قرن، أدبا و فضلاى عربیّت دربارۀ غدیر و در معناى مستفاد از ولایت سرودهاند. و در این مقدار نمونهاى که ذکر کردیم ان شاء اللَه براى أهل فهم و درایت، کفایت است.
معناى حقیقى مولى و ولایت در لغت؛ و موارد استعمال آنها
اینک بپردازیم به شواهدى که در قصّه غدیر وجود داشته، و دلالت بر معناى إمامت از لفظ ولایت دارد.
اوّل شاهد و دلیل، خود لفظ مولى است که در حدیث آمده است. و مولى از مصدر ولایت است. و ولایت همان جنبۀ یگانگى بین دو چیز؛ و از بین رفتن حجاب و مانع و رادعى است که مانع از اتّحاد بین دو چیز مىشود. و ما در جلد پنجم از همین مباحث «امامشناسى» آوردهایم که: تمام معانیى را که براى ولایت و مولى نمودهاند، همگى به یک معنى برمىگردد و لفظ ولایت براى آن معناى بدون پیرایه و اضافه، وضع شده است.
و راغب اصفهانى در «مفردات» خود در مادّۀ وَلْیْ گوید: الْوَلإءُ وَ التَّوَالِی أَنْ یَحْصُلَ شَیْئَانِ فَصَاعِدًا حُصُولًا لَیْسَ بَیْنَهُما مَا لَیْسَ مِنْهُمَا.1
- «امامشناسى»، ج ٥، درس ٦١ و ٦٢؛ از ص ١٥ تا ص ٢٠. و در آنجا از معناى وَلایت و لفظ ولىّ و مَوْلى به طور کافى بحث شده است؛ و لیکن در اینجا به مناسبت لفظ مولى که در حدیث غدیر وارد شده است إجمالاً به مطالب گفته شده در آنجا اشارهاى شده است.
