
امام شناسی ج7
جلد هفتم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «بخش دوم از موضوع غدیر: بحثی مبسوط درباره حدیث ولایت» و «تفسیر آیۀ تبلیغ» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • نصب امیرالمؤمنین در روز غدیر به ولایت عامّه مطلقه • ابلاغ ولایت امیرالمؤمنین علیهالسلام در طول دوران نبوت • موارد مخالفت صریح عمر با رسول خدا صلی الله علیه و آله • نظریه عمر در امامت، نظریه ماکیاول است • مشکلات و پیامدهای تحمّل ولایت • شرح واقعۀ عظیم و تاریخی غدیر خم و خطبههای رسول الله صلیالله علیه و آله • بحث و تحقیق در شأن نزول و مفاد «آیه تبلیغ» • تحقیقی بلیغ در سند و مفادِ حدیث ولایت: مَن کُنتُ مَولاه فعَلیٌّ مولاه • راویان و لغویین و دانشمندانِ علوم مختلف که واقعۀ غدیر خم را نقل کردهاند • تحقیق معنای حقیقی «مولیٰ» و «ولایت» در لغت و موارد استعمال آنها • مقصود از «مولا» در حدیث غدیر، همراه با ذکر ادله و شواهد بر اثبات معنایِ صحیح آن
امام شناسی ج7
213«الإمَامَةُ وَالسِّیَاسة» کتابی است از عامّه که از نقطهنظر صحّت، و از جهت قدمت نظیر او در کتب عامّه نیست. مؤلّف او: أبى محمّد عبد اللَه بن مسلم دینورى متوفّى در سنۀ ٢٧٠ هجرى است.
محمّد فرید وجدى بعد از آنکه قدرى از قضایاى سقیفه را بیان مىکند، مىگوید: این مختصرى بود از آنچه علاّمۀ دینورى در کتاب خود: «الإمَامَةُ وَالسِّیَاسَةُ» تفصیلا آورده است1.
و پس از آنکه خطبۀ أبو بکر را در سقیفۀ بنى ساعده نقل مىکند، و در پاورقى مىگوید: این خطبه را از کتاب «الإمَامَةُ وَالسِّیَاسَةُ» أبى محمّد عبد اللَه بن مسلم دینورى متوفّى در سنۀ ٢٧٠ هجرى نقل کردیم، سپس در متن مطالب مىگوید: و این کتابى که ما این خطبه را از آن نقل کردیم از قدیمترین کتب و از موثّقترین آنها است، که در مسائل خلافت اسلامى نوشته شده است2.
و چون نتوانستند مطالب این کتاب را إنکار کنند، آن را از کتب ممنوعه إعلام کردند. این کتاب و کتاب «ینابیع المَودّة» قُندوزی حَنَفی، از یکصد سال پیش که طبع در این نواحى رائج شد و به طبع رسید، در کشور عثمانى (ترکیّه امروز) و در عراق ممنوع بود، و لیکن رفته رفته در این سنوات اخیر به علّت زیاد شدن نسخههاى آن در دست مردم و در کتابخانهها نتوانستند از خرید و فروش آن جلوگیرى کنند.
در کتاب «الإمَامَةُ وَالسِّیَاسَةُ» از امتناع أمیرالمؤمنین علیه السّلام از بیعت، و از تحصّن زُبَیر و مِقْداد و سَلْمان و غیرهم به خانۀ فاطمه علیها السّلام، و از بردن أمیرالمؤمنین به مسجد، و از رفتن حضرت فاطمه به دنبال او، و از پناه بردن آن حضرت به قبر رسول خدا، و از استنصار آن حضرت بوسیله فاطمه ـ سلام اللَه علیها ـ از مهاجر و انصار مطالبى وارد است.
مخالفان ولایت با این همه ستمها و اذیّتها به مقام ولایت، و با این همه کوششها براى إخفاء ولایت، شگفتا که بر خود ستم کردند، که از این آبشخوار
- «دائرة المعارف وجدى» ج ٣، ص ٧٤٥.
- همین کتاب، ص ٧٤٩.
