
امام شناسی ج7
جلد هفتم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «بخش دوم از موضوع غدیر: بحثی مبسوط درباره حدیث ولایت» و «تفسیر آیۀ تبلیغ» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • نصب امیرالمؤمنین در روز غدیر به ولایت عامّه مطلقه • ابلاغ ولایت امیرالمؤمنین علیهالسلام در طول دوران نبوت • موارد مخالفت صریح عمر با رسول خدا صلی الله علیه و آله • نظریه عمر در امامت، نظریه ماکیاول است • مشکلات و پیامدهای تحمّل ولایت • شرح واقعۀ عظیم و تاریخی غدیر خم و خطبههای رسول الله صلیالله علیه و آله • بحث و تحقیق در شأن نزول و مفاد «آیه تبلیغ» • تحقیقی بلیغ در سند و مفادِ حدیث ولایت: مَن کُنتُ مَولاه فعَلیٌّ مولاه • راویان و لغویین و دانشمندانِ علوم مختلف که واقعۀ غدیر خم را نقل کردهاند • تحقیق معنای حقیقی «مولیٰ» و «ولایت» در لغت و موارد استعمال آنها • مقصود از «مولا» در حدیث غدیر، همراه با ذکر ادله و شواهد بر اثبات معنایِ صحیح آن
امام شناسی ج7
180گفتم: از قریش! گفت: از کدام طائفۀ قریش؟! گفتم: از بنى هاشم! گفت: از کدام فرقۀ بنى هاشم؟! من در پاسخ او ساکت ماندم! او دست خود را روى سینهاش گذارد و گفت: سوگند به خدا که مولاى (غلام و عبد) علىّ بن أبیطالب هستم!
و پس از آن گفت: جماعتى براى من روایت کردهاند که: ایشان از رسول خدا صلى اللَه علیه و آله شنیدهاند که مىگفت: مَنْ کُنْتُ مَوْلاَهُ فَعَلِیٌّ مَوْلاَهُ. و سپس به خازن خود گفت: اى مُزَاحِم! به أمثال این مرد از عطایا چقدر مىدهى؟! مزاحم گفت: یکصد و یا دویست درهم!
عمر بن عبد العزیز گفت: به او پنجاه دینار بده؛ به جهت ولایت علىّ بن أبیطالب، و سپس گفت: برو به شهر خودت. و از این به بعد نیز آنچه به أمثال تو از عطایا مىرسد به تو نیز خواهد رسید1.
و حمّوئى ایضاً با سند متّصل خود روایت مىکند از أبو سَعِید خُدرى که رسول ـ خدا صلى اللَه علیه و آله مردم را در غدیر خمّ به جهت على علیه السّلام طلب کرد؛ و أمر کرد تا آنچه را که از خار در زیر درخت بود، همه را هموار نموده و زمین را پاک کردند. و این واقعه در روز پنجشنبه2 بود. و على را طلب کرد و دو بازوى او را گرفت و بلند کرد بطورى که مردم سپیدى زیر بغل رسول اللَه را دیدند؛ و مردم متفرّق نشده بودند که این آیه نازل شد:
﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِينًا﴾3.
«امروز من دین شما را کامل کردم؛ و نعمت خود را بر شما تمام نمودم؛ و
- «غایة المرام» ص ٨٦ حدیث شصت و چهارم. و «فرائد السّمطین» ج ١ ص ٦٦ حدیث شمارۀ ٣٢. و در نسخه «فرائد» چنین وارد است که بعد از آنکه عمر بن عبد العزیز مىپرسد: از کدام فرقۀ بنى هاشم؟ من گفتم: مَوْلی عَلِیّ! او گفت: مَوْلی عَلِیّ؟ من ساکت ماندم.
- باید دانست که طبق آنچه ما در حرکت رسول خدا به مکّه در حجّة الوداع آوردیم، أوّل ماه ذوالحجة پنجشنبه و روز عرفه جمعه بوده و بنابراین روز غدیر که هجدهم است روز یکشنبه مىشود. لیکن بعضى از تواریخ و روایات روز پنجشنبه ذکر کردهاند.
- آیۀ ٣، از سورۀ ٥: مائده.
