امام شناسی ج7

أبْتَر و بریده آورده است که مبدأ آن مشخّص و معلوم نیست. و چه بسا همین اهمال کوچک، موجب جهالت خواننده در مصیر أمر و در منتهاى آن گردد.

 واقعۀ غدیر از أهمّ آن قضایائى است که در تاریخ اتّفاق افتاده است؛ زیرا که مذهب پیروان آثار أهل بیت رسول اللَه ـ صلوات اللَه علیه و علیهم ـ مبتنى بر این واقعه؛ و بر بسیارى از قضایا و حجّت‌هاى باطل کننده و محق نمایندۀ دیگرى است که بر همین و تیره است؛ آن پیروانى که تعداد نفوس آنها در میان أفراد بشر به ملیون‌ها بالغ مى‌گردد. و در میان آنها علماء، و بزرگان، و حکماء، و أبرار و نیکان، و نوابغ در علوم أوایل و أواخر، و پادشاهان و سیاستمداران، و اُمَراء، و پیشوایان موجود است، و در آنها علم و سیادت و أدب فراوان، و فضل بسیار، و کتابهاى پرارزش و نفیس در هر فنّى از فنون وجود دارد.

 بنابراین اگر مورّخ از پیروان أهل بیت باشد بر او واجب است که براى امّت خود، خبر ابتداى دعوتش را إثبات کند؛ و بر خصم غالب آید. و اگر از غیر أهل بیت باشد؛ لا اقلّ آن را بطور بسیط در وقتى که تاریخ امّت کبیرى را در مى‌نوردد، ذکر کند و یادآور شود؛ و یا آن را با آنچه به نظر و تدبّر خود از نقصانى که در دلالت آن مى‌بیند، همراه آورده و بیان کند، اگر حالت نفسى او چنانست که نمى‌تواند از أحکام عواطف نفسانى خود عبور کند؛ و نفس خود را پیوسته در مرحلۀ عاطفه سرازیر مى‌نماید؛ و اگر از نعره‌ها و صداهاى در بینى انداختۀ گروه و طائفۀ منتسب به خودش نمى‌تواند برهد؛ در حالى که به هیچوجه نمى‌تواند عیبى در سند آن بجوید؛ و نقصى را در آن آماده و مهیّا سازد. چون آنچه را که پیامبر اسلام در روز غدیر از دعوت به مفاد حدیث ولایت، براى آن قیام کردند در بین هیچیک از دو نفر اختلافى نیست؛ و اگر اختلافى باشد در مُؤدَّى و مفاد حدیث است بر اساس أغراض و شوائبى که بر شخص با فهم و بصیر مختفى نیست.

مورّخینى که واقعۀ غدیر خمّ را نقل کرده‌اند

 و از جمله پیشوایان مورّخانى که حدیث غدیر را ذکر کرده‌اند؛ افراد زیر مى‌باشند:

 ١ ـ بلاذرى متوفّى در سنه ٢٧٩ در «أنساب».

 ٢ ـ ابن قُتَیْبَة متوفّى در ٢٧٦ در «معارف» و در کتاب دیگر خود به نام «الإمامة و السّیاسة».