
امام شناسی ج7
جلد هفتم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «بخش دوم از موضوع غدیر: بحثی مبسوط درباره حدیث ولایت» و «تفسیر آیۀ تبلیغ» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • نصب امیرالمؤمنین در روز غدیر به ولایت عامّه مطلقه • ابلاغ ولایت امیرالمؤمنین علیهالسلام در طول دوران نبوت • موارد مخالفت صریح عمر با رسول خدا صلی الله علیه و آله • نظریه عمر در امامت، نظریه ماکیاول است • مشکلات و پیامدهای تحمّل ولایت • شرح واقعۀ عظیم و تاریخی غدیر خم و خطبههای رسول الله صلیالله علیه و آله • بحث و تحقیق در شأن نزول و مفاد «آیه تبلیغ» • تحقیقی بلیغ در سند و مفادِ حدیث ولایت: مَن کُنتُ مَولاه فعَلیٌّ مولاه • راویان و لغویین و دانشمندانِ علوم مختلف که واقعۀ غدیر خم را نقل کردهاند • تحقیق معنای حقیقی «مولیٰ» و «ولایت» در لغت و موارد استعمال آنها • مقصود از «مولا» در حدیث غدیر، همراه با ذکر ادله و شواهد بر اثبات معنایِ صحیح آن
امام شناسی ج7
160دلالت بر خبرت او به حدیث دارد.
و از این فقرات به وجوه عدیده جلالت و نَبالَت و مَهارت و نَباهت و غایت فضل و کمال و حَذَاقت حَسْکانى مستفاد است. امّا ادّعاى دلالت مجلس تصحیح حدیث ردّ شمس بر تشیّع پس ضررى نمىرساند؛ چه آنفاً دانستى که تشیّع حسب تصریح علاّمه ابن حَجَر عسقلانى عبارت است از محبّت جناب أمیرالمؤمنین علیه السّلام و تقدیم آن حضرت بر صحابه و تِلْکَ شَکَاةٌ ظَاهِرٌ عَنْکَ عَارُهَا1.
و پس از آنکه فصلى در مدح و منقبت حاکم حسکانى سخن مىگوید، از سجستانى سخن به میان مىآورد:
أبو سَعید مَسعود بن ناصر سَنْجَرى سِجِسْتانى نیز کتابى مستقلّ که ضخامت آن به هفده جزء مىرسد؛ در جمع طرق حدیث غدیر تصنیف نموده و آن را به کِتَابُ دِرَایَةِ حَدِیثِ الْوَلاَیَة» موسوم ساخته و أعداد اسانید آن یک هزار و سیصد است.
و پس از آنچه ما از «اقبال» سیّد بن طاوس راجع به کتابش در غدیر آوردیم؛ گوید:
از این عبارت برمىآید که سِجِستانى کتابى خاصّ در ضبط طرق حدیث غدیر تصنیف نموده؛ و آن کتاب هفده جزء است که نام آن را کتاب «دِرَایَةُ حَدِیثِ الْوَلاَیَة» گذاشته؛ و در آن از صد و بیست صحابه این حدیث شریف را روایت کرده. در «طرائف فى معرفة مذاهب الطّوائف» فرموده:
من وقوف یافتم بر کتابى که أبو سعید مسعود بن ناصر سجستانى تصنیف نموده؛ و آن را کتاب «درایة حدیث الولایة» نام گذارى کرده است. و آن مشتمل بر هفده جزء است. و من همانند چنین کتابى ندیدهام؛ و این مسعود بن ناصر از موثّقترین مردان مذاهب اربعه است؛ او از حدیث یوم الغدیر و نصّ رسول اللَه بر اینکه علىّ بن أبیطالب بعد از او خلیفه است، پرده برداشته است. از یکصد و بیست تن از صحابه روایت کرده است؛ که شش تن از آنها زن مىباشند؛ و هر کس بر مضمون و محتواى کتاب «دِرَایَةُ حَدِیثِ الْوَلاَیَة» اطّلاع پیدا کند هیچ شکّى براى او نمىماند که آن کسانى که بر علىّ بن أبیطالب تقدّم جستند،
- «عبقات»، ج غدیر، ص ٣٧.
