
امام شناسی ج7
جلد هفتم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «بخش دوم از موضوع غدیر: بحثی مبسوط درباره حدیث ولایت» و «تفسیر آیۀ تبلیغ» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • نصب امیرالمؤمنین در روز غدیر به ولایت عامّه مطلقه • ابلاغ ولایت امیرالمؤمنین علیهالسلام در طول دوران نبوت • موارد مخالفت صریح عمر با رسول خدا صلی الله علیه و آله • نظریه عمر در امامت، نظریه ماکیاول است • مشکلات و پیامدهای تحمّل ولایت • شرح واقعۀ عظیم و تاریخی غدیر خم و خطبههای رسول الله صلیالله علیه و آله • بحث و تحقیق در شأن نزول و مفاد «آیه تبلیغ» • تحقیقی بلیغ در سند و مفادِ حدیث ولایت: مَن کُنتُ مَولاه فعَلیٌّ مولاه • راویان و لغویین و دانشمندانِ علوم مختلف که واقعۀ غدیر خم را نقل کردهاند • تحقیق معنای حقیقی «مولیٰ» و «ولایت» در لغت و موارد استعمال آنها • مقصود از «مولا» در حدیث غدیر، همراه با ذکر ادله و شواهد بر اثبات معنایِ صحیح آن
امام شناسی ج7
157از جمله شیخ تقىّ الدّین أحمد بن عبد الحلیم بن عبد السّلام ابن تیمیّه حرّانى حنبلى است ـ که فاضل معاصر در «مُنْتَهَی الکَلاَم»1 او را به شیخ الإسلام مىستاید؛ و بر إفادات او در مقابلۀ أهل حقّ تشبّث مىنماید ـ در «مِنْهَاجُ السُّنَّةِ النَّبَوِیَّةِ فِی رَدِّ کَلاَمِ الشِّیعَةِ وَ الْقَدَرِیَّة» که آنرا جواب «مِنْهَاجُ الْکَرَامة» تصنیف علاّمة حلّی ـ أحَلَّهُ اللَه مَظَانَّ الْکَرَامَةِ وَ بَوّأهُ دَارَ السَّلاَمَة ـ یکسان ساخته در ذکر حدیث غدیر گفته: وَ قَدْ صَنَّفَ أبُوالْعَبَّاسِ ابْنُ عُقْدَةَ مُصَنَّفًا فِی جَمْعِ طُرُقِهِ2. «أبو عبّاس ابن عقدة کتابى در جمعآورى طُرُق حدیث غدیر تصنیف کرده است».
و از جمله شیخ محمّد بن محمّد بن على أبو الفضل کنانى عَسْقلانى مصرى شافعى معروف به ابْن حَجَر که جلالت و فضائل او در نزد مترجمین أهل تسنّن، همچون مقریزى؛ و «تَوضیح المُشْتَبه» تصنیف شمس بن ناصر الدّین دمشقى و «طبقات شُعَراء» بدر الدّین محمّد بن إبراهیم بستنکى قاهرى؛ و غیر هم جاى شبهه نیست،... و فاضل معاصر در «مُنْتَهَی الْکَلاَم» بر تحقیقات او مینازد؛ و تبحّر او را در فنّ حدیث شریف مُسَلَّم الثّبوت میداند، در «فَتْحُ الْبَارِی» شرح «صحیح بخارى» که حسب إفادۀ مخاطب در «بستان المحدّثین» به جهت کثرت شهرت و کثرت نقل و اعتماد بر آن، حکم متن، یعنى «صحیح بخارى» حاصل شده؛ در مناقب جناب أمیرالمؤمنین علیه السّلام مىفرماید:
و أمّا حَدِیثُ «مَنْ کُنْتُ مَوْلاَهُ فَعَلِیٌّ مَوْلاَهُ» ترمذى و نسائى آن را تخریج کردهاند؛ و آن حدیثى است که جدّاً طرق آن بسیار است. و ابن عقده در کتابى به تنهائى آن طرق را جمع کرده است؛ و بسیارى از سندهاى آن طرق صحیح و حسن است ـ انتهى3.
پس از این علاّمه میر حامد حسین شرح مُشْبِعی دربارۀ ابن عقده و أعاظم از بزرگانى که از او نقل کردهاند؛ و إرائۀ کتب تراجم و رجالى که آن أعاظم را به
- کتاب «مُنْتهی الکلام» را مولوى حیدر بن شیخ محمّد حسن فیضآبادى تصنیف کرده است، و تصنیف این کتاب بعد از تصنیف «تحفه اثنا عشریّه» بوده است.
- «عبَقَات»، ج غدیر، ص ١٠ و ص ١١.
- همان.
