
امام شناسی ج7
جلد هفتم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «بخش دوم از موضوع غدیر: بحثی مبسوط درباره حدیث ولایت» و «تفسیر آیۀ تبلیغ» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • نصب امیرالمؤمنین در روز غدیر به ولایت عامّه مطلقه • ابلاغ ولایت امیرالمؤمنین علیهالسلام در طول دوران نبوت • موارد مخالفت صریح عمر با رسول خدا صلی الله علیه و آله • نظریه عمر در امامت، نظریه ماکیاول است • مشکلات و پیامدهای تحمّل ولایت • شرح واقعۀ عظیم و تاریخی غدیر خم و خطبههای رسول الله صلیالله علیه و آله • بحث و تحقیق در شأن نزول و مفاد «آیه تبلیغ» • تحقیقی بلیغ در سند و مفادِ حدیث ولایت: مَن کُنتُ مَولاه فعَلیٌّ مولاه • راویان و لغویین و دانشمندانِ علوم مختلف که واقعۀ غدیر خم را نقل کردهاند • تحقیق معنای حقیقی «مولیٰ» و «ولایت» در لغت و موارد استعمال آنها • مقصود از «مولا» در حدیث غدیر، همراه با ذکر ادله و شواهد بر اثبات معنایِ صحیح آن
امام شناسی ج7
142اسلام به درجۀ اعلا رسیده؛ و یهود و نصارى مخذول و منکوب شدند، در آن وقتىکه دول عالم را اسلام به دهشت انداخته بود؛ و به امراء و سلاطین عالم رسول خدا نامه نوشت؛ و رسماً آنها را أمر به اسلام کرد.
در این صورت هیچ معنى ندارد که آیۀ تبلیغ که در سورۀ مائده (آخرین سوره نازله بر پیامبر اکرم) وارد شده است، راجع به یهود و نصارى باشد. قُرْطُبی در تفسیر خود مىگوید: إجماع قائم است بر اینکه سورۀ مائده، مدنى است؛ و چون از ابن نقّاش نقل مىکند که در سال ششم (حُدَیبیّه)1 نازل شده است؛ فوراً به دنبال این نقل، از ابن عَرَبى نقل مىکند که: این گفتارى است ساختگى و حلال نیست بر مسلمانى بدان اعتقاد کند2. و بنابراین مُجرَّد ورود آیۀ تبلیغ در بین آیات وارده در میان آیات راجع به اهل کتاب منشأ اثرى از نقطهنظر برهان و دلیل علمى براى تمسّک نخواهد بود.
و نیز از آنچه ذکر کردیم معلوم مىشود که: آنچه را قرطبى ذکر کرده است بىاساس است. او گوید: از ابن عبّاس آمده است که: أبو طالب هر روزه مردانى را از بنى هاشم مىفرستاد تا رسول خدا را حراست کنند؛ تا اینکه این آیه نازل شد: ﴿وَ اللَهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ﴾ و چون خواست کسانى را با رسول خدا بفرستد حضرت رسول فرمود: یَا عَمَّاهْ اِنَّ اللَهَ عَصَمَنِی مِنَ الْجِنِّ وَ الإنْسِ! اى عمو جان! خداوند مرا از جنّ و إنس محافظت کرده است. و قرطبى گوید: صحّت این روایت مبنى بر آنست که این آیه مکّى باشد؛ و این آیه مدنى است3.
و این روایت ضعیفتر است از آنکه بتواند با أحادیث گذشته و اجماع و نصوص مفسّران مقاومت کند. علاوه بالبداهة مىبینیم که چه مصائب و آزارهائى از دست این انسانها به رسول خدا رسید.
- سال ششم از هجرت را به جهت اینکه واقعۀ حدیبیّه در آن واقع شده است، سال حُدیبیّه گویند.
- «تفسیر قرطبى» ج ٦، ص ٣٠.
- «تفسیر قرطبى» ج ٦، ص ٢٤٤.
