امام شناسی ج7

حکم وجود دارد؛ بطورى که اگر مهمل گذارده شود گوئى شریعت مهمل گذاشته شده؛ و تمام معارف و احکام آن به خاک نسیان و بطلان سپرده شده است. گوئى این حکم به منزلۀ جان و روح است؛ که به کالبد و جَسَد افتادۀ شریعت و ناموس دین حیات مى‌بخشد؛ و آن را زنده مى‌کند؛ و به آن شعور و حسّ و حرکت مى‌دهد. و از اینجا مى‌توان به دست آورد که آیه دلالت دارد بر آنکه خدا به پیامبر اکرم أمرى نموده و حکمى فرستاده است که به آن أمر دین صورت کمال پذیرد؛ و شریعت به مقام تمام و درجۀ منتظرۀ خود برسد؛ و کِشتى نجات در محلّ خود قرار گیرد و در این حال انتظار مى‌رفت که مردم به مخالفت برخیزند؛ و أمر نبوّت را بر پیغمبر واژگون کنند؛ و چهرۀ شریعت را برگردانند؛ بطورى که ستونهاى دین که رسول اکرم با دست خود بنا نهاده است؛ منهدم گردد؛ و ارکان و أجزاء دین متلاشى شود؛ و پیامبر این مطلب را مى‌فهمید؛ و از کیفیّت حال و وضعیّت قوم خود تفرّس مى‌نمود؛ و مى‌ترسید که چنین صحنه‌اى پیش آید. فلهذا تبلیغ این حکم مهمّ را که روح و جان دین بود؛ به تأخیر مى‌انداخت؛ و از زمانى به زمان دیگر محوّل مى‌کرد؛ تا ظرف صالح؛ و جَوِّ پسندیده و آرامى پیش آید؛ تا در آن جوّ بتواند دعوت خود را إبلاغ و أمر خدا را به مردم برساند؛ و سعى و کوشش او خراب و بیهوده نماند.

آیه تبلیغ باید بعد از انتشار اسلام آمده باشد

 در اینجا خداوند أمر به تبلیغ فورى مى‌نماید؛ و اهمّیّت حکم را براى او بیان مى‌کند؛ و وعدۀ مصونیّت مى‌دهد؛ و پیامبر را دلگرم مى‌کند، که جلوى خدعه و مکر دشمنان را مى‌گیرد؛ و آنان را در دستیابى به مقاصد شوم، یلِه‌ورها نمى‌گذارد؛ و إجازه نمى‌دهد که أمر نبوّت را واژگون کنند؛ و دعوت او را تباه و بیهوده سازند.

 و بیم پیامبر از واژگون کردن دعوت اسلام و چهرۀ نبوّت، در زمان انتشار صیت اسلام است؛ و طبعاً باید در مدینه و سالیانى بعد از هجرت باشد. زیرا این بیم از کفّار مکّه و در زمان قبل از هجرت نبود.

 گفتار مشرکان و کیفیّت مخالفت‌هاى ایشان را قرآن بیان کرده است همانند: ﴿مُعَلَّمٌ مَجْنُونٌ‌﴾¹ «محمّد دیوانه‌اى است که مردم قرآن را به او