امام شناسی ج7
جلد هفتم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «بخش دوم از موضوع غدیر: بحثی مبسوط درباره حدیث ولایت» و «تفسیر آیۀ تبلیغ» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • نصب امیرالمؤمنین در روز غدیر به ولایت عامّه مطلقه • ابلاغ ولایت امیرالمؤمنین علیهالسلام در طول دوران نبوت • موارد مخالفت صریح عمر با رسول خدا صلی الله علیه و آله • نظریه عمر در امامت، نظریه ماکیاول است • مشکلات و پیامدهای تحمّل ولایت • شرح واقعۀ عظیم و تاریخی غدیر خم و خطبههای رسول الله صلیالله علیه و آله • بحث و تحقیق در شأن نزول و مفاد «آیه تبلیغ» • تحقیقی بلیغ در سند و مفادِ حدیث ولایت: مَن کُنتُ مَولاه فعَلیٌّ مولاه • راویان و لغویین و دانشمندانِ علوم مختلف که واقعۀ غدیر خم را نقل کردهاند • تحقیق معنای حقیقی «مولیٰ» و «ولایت» در لغت و موارد استعمال آنها • مقصود از «مولا» در حدیث غدیر، همراه با ذکر ادله و شواهد بر اثبات معنایِ صحیح آن
مرتب سازی:
امام شناسی ج7
101به اقرباى من»!
و فرموده است: ﴿وَ إِذَا الْمَوْؤُدَةُ سُئِلَتْ بِأَيِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ﴾1.
«و زمانى که از أهل مودّت و کسانى که محبّت ایشان را خدا و رسول خدا واجب کردهاند، سؤال شود که: به چه علّت آنها را کشتهاند»؟!
مىگوید: من از مودّتى که فضل آن را براى شما بیان کردم؛ و آیۀ آن را نازل کردم: مودّة قُرْبى پرسش مىکنم که: به چه گناهى شما آنها را کشتهاید؟!
و نیز خداوند جلّ ذکره فرموده است: ﴿فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ﴾2.
«از أهل الذّکر بپرسید، اگر اینطور هستید که نمىدانید»!
حضرت فرمود: مراد از ذِکر، همان کتاب یعنى قرآن کریم است. و مراد از أهل ذکر، آل محمّد صلى اللَه علیه و آله هستند؛ خداوند امّت و مردم را أمر کرده است که از ایشان بپرسند آنچه را که نمىدانند؛ و مردم أمر نشدهاند که از جاهلان چیزى را سؤال کنند.
و خداوند عزّوجلّ، قرآن را ذکر نامیده است؛ آنجا که فرماید:
﴿وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ﴾3.
- مجلسى در «مرآة العقول» گوید: قرائت مشهور الْمَوْؤُدَة با همزه است؛ و طَبْرِسى گفته است: مَوْؤدة، دخترى است که او را زنده به گور کنند؛ و از حضرت باقر و صادق علیهما السّلام روایت شده است که آنها ﴿إذَا الْمَوَدَّةُ سُئِلَتْ﴾ با فتح میم و واو خواندهاند. و از ابن عبّاس روایت شده که گفته است: مراد کسى است که در مودّت با أهل بیت کشته شده است. و از حضرت باقر علیه السّلام روایت شده است که مراد قرابت رسول الله است، و کسى که در جهاد کشته شده است. و در روایت دیگر است که مراد کسى است که در مودّت ما و ولایت کشته شده است. انتهى کلام طبرسى. آنگاه مجلسى گفته است: یا اینکه اکثر این اخبار بر اساس همان قرائت دوّم است، یا به حذف مضاف یعنى از أهل مودّت پرسیده مىشود: به کدام گناه کشته شدهاند؛ و یا به اسناد قتل به مودّت مجازاً و مراد قتل أهل مودّت باشد؛ و یا تجوّز در قتل باشد و مراد تضییع مودّت أهل بیت و ابطال آن باشد.
و یا اینکه بعضى از این اخبار مبنى بر قرائت اول که مشهور است بوده است و مراد از موؤَدة نفس مدفون در خاک، بطور زنده باشد و اشاره به آن باشد که چون آنها مقتول فى سبیل الله هستند مرده نیستند بلکه زنده هستند که در نزد خداوند روزى مىخورند. پس گویا مثل اینکه ایشان، زنده دفن شدهاند، لطف این تعبیر شایان دقّت است. (مرآة العقول ج ٣، ص ٢٨١ و ص ٢٨٢). - آیۀ ٤٣، از سورۀ ١٦: نحل.
- آیۀ ٤٤، از سورۀ ١٦: نحل.
- مجلسى در «مرآة العقول» گوید: قرائت مشهور الْمَوْؤُدَة با همزه است؛ و طَبْرِسى گفته است: مَوْؤدة، دخترى است که او را زنده به گور کنند؛ و از حضرت باقر و صادق علیهما السّلام روایت شده است که آنها ﴿إذَا الْمَوَدَّةُ سُئِلَتْ﴾ با فتح میم و واو خواندهاند. و از ابن عبّاس روایت شده که گفته است: مراد کسى است که در مودّت با أهل بیت کشته شده است. و از حضرت باقر علیه السّلام روایت شده است که مراد قرابت رسول الله است، و کسى که در جهاد کشته شده است. و در روایت دیگر است که مراد کسى است که در مودّت ما و ولایت کشته شده است. انتهى کلام طبرسى. آنگاه مجلسى گفته است: یا اینکه اکثر این اخبار بر اساس همان قرائت دوّم است، یا به حذف مضاف یعنى از أهل مودّت پرسیده مىشود: به کدام گناه کشته شدهاند؛ و یا به اسناد قتل به مودّت مجازاً و مراد قتل أهل مودّت باشد؛ و یا تجوّز در قتل باشد و مراد تضییع مودّت أهل بیت و ابطال آن باشد.