اللَه شناسی ج1

است؛ سپس قرائت فرمود این آیه را تا آخرش.»

 و در «تفسیر عیاشى» از زُراره و حَمران، از حضرت أبو جعفر و أبو عبد اللَه علیهما السّلام روایت كرده است كه آن دو امام گفتند:

 لَوْ أَنَّ عَبْداً عَمِلَ عَمَلًا یطْلُبُ بِهِ رَحْمَةَ اللَهِ وَ الدَّارَ الآخِرَةَ، ثُمَّ أَدْخَلَ فِیهِ رِضَا أَحَدٍ مِنَ النَّاسِ کانَ مُشْرِکاً.

 «اگر بنده‌اى از بندگان خدا عملى را بجاى آورد و مقصودش طلب رحمت خداوند و دار آخرت بوده باشد، پس از آن رضاى احدى از مردم را در آن دخالت دهد، مشرك خواهد بود.»»

 علّامه مى‌فرمایند: «روایات در این باب از طریق شیعه و اهل سنّت، فوق حدّ إحصاء مى‌باشد. و مراد از شرك در آنها شرک خفىّ‌ است كه با اصل ایمان منافات ندارد بلكه منافى با كمال ایمانست. خداوند تعالى مى‌فرماید:

 ﴿وَ ما يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِكُونَ﴾.¹

 «اكثریت مسلمانانى كه ایمان آورده‌اند، ایمان به خدا نیاورده‌اند مگر آنكه ایشان مشرك هستند.»

 بنابراین، آیه شامل شرك خفىّ مى‌شود با دلالت باطنى خود، نه با دلالت تنزیلى خود.

 و در «الدّرّ المنثور» آمده است كه طَبَرانى و ابن مردویه تخریج حدیث كرده‌اند از أبو حكیم كه گفت: رسول خدا صلّى اللَه علیه و آله فرمود:

 لَوْ لَمْ ینْزِلْ عَلَى أُمَّتِى إلَّا خَاتِمَةُ سُورَةِ الْکهْفِ لَکفَتْهُمْ.

 «اگر هرآینه براى امّت من هیچ نازل نشده بود مگر خاتمه سوره كهف، البتّه كفایتشان مى‌نمود.»»