اللَه شناسی ج1

يَوْمَ الْحِسابِ﴾.¹

 و خداوند مترتّب گردانیده است عدم شرك به پروردگار و عمل صالح را بر اعتقاد به معاد. بجهت آنكه اعتقاد به یگانگى و وحدانیت خدا با شرك در عمل، متناقض بوده و با یكدگر جمع نمى‌شوند. پس معبود تعالى اگر واحد باشد، باید واحد باشد در جمیع صفاتش؛ و از جمله وحدانیت در معبودیت است كه در آن شریك ندارد.

 و نیز مترتّب گردانیده است اخذ به دین را بر امید و رجاء به معاد، نه بر علم قطعى به معاد. زیرا احتمال معاد و بازگشت به سوى او كافى مى‌باشد در وجوب تحذّر و اجتناب از آن به قاعده وجوب دفع ضرر محتمل. و نیز گفته شده است: مراد به لقاء، لقاء كرامت است و آن مورد امید و رجاء مى‌باشد بدون آنكه امرى قطعى بوده باشد.

 و رجاى لقاى خدا را متفرّع كرده است بر قول خود: ﴿أَنَّما إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ﴾. چون رجوع مردم به سوى‌ اللَه‌ سبحانه از تمامیت معنى الوهیت است. خداوند واجد منحصر به فرد تمام كمال مطلوب و تمام اوصاف جمیله است، و از آن جمله مى‌باشد فعل حقّ و حكم به عدل؛ و این دو امر اقتضا دارند رجوع بندگانش را به سوى او و حكم و قضاوت میانشان.

 ﴿وَ ما خَلَقْنَا السَّماءَ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما باطِلًا ذلِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنَ النَّارِ* أَمْ نَجْعَلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ كَالْمُفْسِدِينَ فِي الْأَرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِينَ كَالْفُجَّارِ﴾.²

 «و ما آسمان و زمین و آنچه در بین آنها مى‌باشد را باطل نیافریده‌ایم. این‌