اللَه شناسی ج1

 در اینجا علّامه مجلسى، گفتار شیخ (قدّه) را ختم نموده و سپس خودش در شرح و تفصیل این حدیث شروع كرده مى‌گوید:

 بنابراین، این اخبار نفى‌كننده مذاهب فاسده آنان است، نه اثبات‌كننده آن. و براى این اخبار نزد اهل ایمان و اصحاب بیان و ارباب لسان، معانى واضحه‌اى مقرّر است كه اذهان، آنها را تلقّى به قبول مى‌كند. و مبتنى بر مجازات و استعارات شایعه‌اى مى‌باشد كه در حدیث و قرآن موجود است. و مشتمل است بر نكات بلیغه‌اى كه صاحبان فكر و معنى آن را استحسان مى‌نمایند و منافات با عقائد اهل ایمان ندارد. و ما در اینجا اشاره به برخى از آنها مى‌نمائیم:

 اوّل: چیزى است كه شیخ بهائى قدّس سرّه ذكر كرده است (و اگرچه در ابتداى كلامش سست آمده است) او مى‌گوید: از براى صاحبدلان در این مقام، كلمات سَنیه و اشارات سَریه و تلویحات ذوقیه‌اى است كه مشام جانها را عطرآگین مى‌سازد، و استخوان پوسیده قالبها را حیات نوین مى‌بخشد. كه بدان معانى عالیه راه نمى‌یابد و بر مَغزَى و مراد آن اطّلاع حاصل نمى‌كند مگر كسى كه بدنش را در ریاضتها به سختى درافكنده باشد و نفسش را به مجاهدتها رنج بخشیده باشد، تا اینكه از مذاق آنان اشراب گردد و از مطلبشان سر درآورد.

 و امّا كسى كه آن رموز خفیه را ادراك نكند، و بدان گنجهاى ذى قیمت راه نبرده باشد، به علّت اعتكاف و درنگش بر حظوظ دنیه و انهماكش در لذّات بدنیه؛ وى از استماع آن كلمات در خطر عظیم مهلكى از واژگون شدن در قعر چاههاى الحاد، و وقوع در سرازیریهاى پرنشیب حلول و اتّحاد، در هلاكت بزرگ و شقاوت سترگى در خواهد افتاد. تَعالَى اللَهُ عَنْ ذَلِک عُلُوّاً کبیراً.

 آنگاه شیخ بهائى (ره) فرموده است: ما در اینجا با بیانى كه متناسب افهام باشد و اخذ آن آسان باشد، مبادرت به سخن مى‌نمائیم و مى‌گوئیم: این مطالب‌