اللَه شناسی ج1
جلد اول از مجموعۀ «الله‌شناسی» تألیف ارزشمند علامه آیت‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی ـ قدّس‌سرّه ـ بوده که پیرامونِ «امکان لقاء پروردگار، و حضور حق در همۀ عالَم، و کیفیت عشق بین حق و خلق» با قلمی روان و شواهدی متقن به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. اهم مباحثِ این مجلّد: • تفسیر آیۀ نور • تطبیق آیۀ نور بر خمسۀ طیبه • انسان کامل، محلّ تجلی آیۀ نور • خدا را می‌توان دید، و خدا را با خدا می‌توان شناخت • خداوند عاشق خلق، و خلق عاشق اوست • عاشقان لقاء خدا از هیچ گزندی نمی‌هراسند • راه وصول به معرفت الله، عبور از نفس‌پرستی است • اقسام تجلیات پروردگار بر سالک الی الله • سلوک برای آماده‌شدن جهت جذبه الهی است • امکان دیدار و لقاء خداوند برای مؤمنین خوش‌کردار • خداوند همه‌جا هست؛ چشم بگشا و ببین! • لقاء خداوند منحصر به قیامت نیست • بیانی از حقیقت توحید و عشق به پروردگار در کربلا و عاشورا • ذکر اسناد متواتر، و شرح و تفسیر حدیثِ قرب نوافل
اللَه شناسی ج1
250زیبا شود به کارگهِ عشق کار من *** هرگه نظر به صورت زیبا کنم ترا رسواى عالمى شدم از شور عاشقى *** ترسم خدا نخواسته رسوا کنم ترا با خیل غمزه گر به وثاقم گذر کنى *** میر سپاه، شاهِ صف‌آرا کنم ترا فقرات مناجات تاج الدّین ابن عطاء اللَه اسكندرىّ
بارى، این دو مناجات اخیر: «إلَهى کیفَ یسْتَدَلُّ عَلَیک»، و «إلَهى عَمیتْ عَینٌ»، فقره نوزدهم و بیستم از زمره سى و پنج فقره مناجات شیخ تاج الدّین أحمد بن محمّد بن عبد الكریم بن عطاء اللَه اسكندرىّ، متوفّى در سنه ٧٠٩ هجرى قمرى است.1
- در «کشف الظّنون» ج ١، ص ٦٧٥ آورده است: ««الحِکم العطائيّة» از تأليفات شيخ تاج الدّين أبى الفضل أحمد بن محمّد بن عبد الکريم، معروف به ابن عطاء اللَه اسکندرانى شاذِلّى مالکى، متوفّى در قاهره سنه ٧٠٩ (هفتصد و نه)، اوّلش اين عبارت است: مِن علامةِ الاعتمادِ على العملِ، نقصانُ الرّجاءِ عند وجود الزّلَلِ ـ إلخ. و آن مشتمل مى‌باشد بر حکمتهاى منثوره بر لسان اهل طريقت.
چون وى آن را تصنيف کرد، بر شيخش: أبو العبّاس مُرسى عرضه داشت. او در آن تأمّلى نموده گفت: «اى نور چشم، پسرم! تو در اين جزوه، مقاصد زندگان و بيشتر از آن را بيان نموده‌اى!» و بدين جهت است که اهل ذوق به‌واسطه رقّت معانى و پاکيزگى آن بدان عشق مى‌ورزند. و گفتارشان را پيرامون آن و در شرح آن به تطويل کشانده‌اند، و شروح بسيارى بر آن نوشته‌اند. از جمله آن مؤلّفات، شرح شهاب الدّين أحمد بن محمّد برلَسى [بُرْنُسىّ] معروف به زَرّوق است. و آن شرح ممزوج است و اوّلش اين عبارت است: الحمدُ للّهِ الّذى شَرّفَ عبادَه ـ إلخ. و در بعضى شروحش ذکر کرده است که اين حِکم مرتّب است بعضى بر بعضى ديگر؛ هر کلمه آن توطئه است براى کلمه بعد از آن و شرح است براى قبل از آن.
او حِکم را پانزده بار تدريس کرده است و در هر بار شرحى جداگانه از حفظ نوشته است؛ هر يک از آن به عبارت ديگر است. و گفته شده است: براى شيخ زرّوق سه شرح بر حِکم موجود است، ليکن قول صحيح‌تر آنست که خود با دست خود نوشته است. «در اينجا صاحب «کشف الظّنون» بحث مفصّلى دارد در تعداد شروحى که بر آن نوشته شده است.
بارى، شرح معروف و مشهور آن، شرح شيخ أحمد زرّوق است که در شهر طَرابلُس غرب، مکتبه نجاح، با تحقيق دو دانشمند به طبع رسيده است. و اين دو نفر محقّق در مقدّمه شرح آورده‌اند که: او شاگرد أبو العبّاس مرسىّ معروف بوده است و شيخ أحمد زرّوق تعداد ٣٠ (سى) شرح نوشته است و اين شرح هفدهمين اوست. و در «شذرات الذّهب» گويد: وى بيش از سى شرح بر حِکم ابن عطاء اللَه نوشته است. تولّد زرّوق در روز پنجشنبه هجدهم شهر ذو الحجّه الحرام سنه هشتصد و چهل و شش (٨٤٦) و وفاتش در سنه هشتصد و نود و نه (٨٩٩) بوده است.
- در «کشف الظّنون» ج ١، ص ٦٧٥ آورده است: ««الحِکم العطائيّة» از تأليفات شيخ تاج الدّين أبى الفضل أحمد بن محمّد بن عبد الکريم، معروف به ابن عطاء اللَه اسکندرانى شاذِلّى مالکى، متوفّى در قاهره سنه ٧٠٩ (هفتصد و نه)، اوّلش اين عبارت است: مِن علامةِ الاعتمادِ على العملِ، نقصانُ الرّجاءِ عند وجود الزّلَلِ ـ إلخ. و آن مشتمل مى‌باشد بر حکمتهاى منثوره بر لسان اهل طريقت.