اللَه شناسی ج1

كه چشم ظاهر است مشاهده نموده‌اند، و بیان حالات و مكاشفات ایشان كما ینبغى اعلى از فهم و ادراك ماست‌

شرائط و آداب سلوك راه خدا

 فَأمّا در بیان مقامات و مكاشفات و تجلّیات كه سالكان و مكاشفان را كه اولیاءاللَه‌اند به متابعت انبیاء علیهم السّلام به طریق ریاضت و سلوك حاصل مى‌شود، مقدّمه‌اى ذكر كرده مى‌آید تا فهم معانى كه شیخ در این ابیات به مناسبت روش هر نبىّ اشاره به آن مى‌فرماید آسان گردد:

 بدانكه ولایت خاصّه كه كمال قرب است به حضرت حقّ به مرتبه‌اى كه اثنینیت از ما بین مرتفع گردد و ولىّ بعد از فناء از خودى، قائم به حقّ گردد، جز به طریق تصفیه كه ریاضت نفس است به مجاهدات و تجرید از علایق و كدورات بشرى و عوایق جسمانى و توجّه به حضرت حقّ و التزام خلوت و مواظبت به ذكر و طاعت و عزیمت و انقطاع و تبتّل از خلق حاصل نمى‌شود. و انبیاء را علیهم‌السّلام بنا بر قُدس و نَزاهت كه دارند و زیادتى عنایت الهى كه درباره ایشانست، جهت ارشاد احتیاجى به غیر حقّ نیست، اگرچه گاهى ملَك نیز واسطه مى‌شود؛ فأمّا اتّفاق ارباب طریقت است كه غیر مجاذیب، باقى اصناف اولیاء را بى‌ارشاد صاحب كمالى كه مرشد وى باشد، وصول حقیقى‌¹ كه مقام ولایت است میسّر نیست. شعر:

 چون انسان را جامعیت جمیع مراتب هست، هرگه كه به طریق تصفیه كما ینبغى اشتغال نماید و دل او ـ كه به حقیقت، برزخ جامع وجوب و امكان است ـ به سبب ذكر و توجّه كلّى به مبدأ و رفع موانع به نور قدس منوّر گشته،