اللَه شناسی ج1
جلد اول از مجموعۀ «الله‌شناسی» تألیف ارزشمند علامه آیت‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی ـ قدّس‌سرّه ـ بوده که پیرامونِ «امکان لقاء پروردگار، و حضور حق در همۀ عالَم، و کیفیت عشق بین حق و خلق» با قلمی روان و شواهدی متقن به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. اهم مباحثِ این مجلّد: • تفسیر آیۀ نور • تطبیق آیۀ نور بر خمسۀ طیبه • انسان کامل، محلّ تجلی آیۀ نور • خدا را می‌توان دید، و خدا را با خدا می‌توان شناخت • خداوند عاشق خلق، و خلق عاشق اوست • عاشقان لقاء خدا از هیچ گزندی نمی‌هراسند • راه وصول به معرفت الله، عبور از نفس‌پرستی است • اقسام تجلیات پروردگار بر سالک الی الله • سلوک برای آماده‌شدن جهت جذبه الهی است • امکان دیدار و لقاء خداوند برای مؤمنین خوش‌کردار • خداوند همه‌جا هست؛ چشم بگشا و ببین! • لقاء خداوند منحصر به قیامت نیست • بیانی از حقیقت توحید و عشق به پروردگار در کربلا و عاشورا • ذکر اسناد متواتر، و شرح و تفسیر حدیثِ قرب نوافل
اللَه شناسی ج1
172«شكّ نیست كه ایشان را اعیان كه صور علمیه‌اند در علم الهى هست و در عالم روحانى پیش از وجود جسمانى نیز وجود دارند. و اخراج آدم و حوّا از بهشت اشاره بدان است. و دوزخ را نیز وجود در این عالم روحانى هست زیرا كه عالم روحانى مثال است آن چیز را كه در حضرت علمیه است. و احادیثى كه دلالت بر وجود ایشان مى‌كند بسیار هست. و حضرت رسالت علیه الصّلاة و السّلام اثبات وجود ایشان در دار دنیا فرموده كه: الدُّنْیا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْکافِر1. و در آیه كریمه مى‌فرماید كه: ﴿وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكافِرِينَ﴾2 و باز اثبات وجود ایشان در برزخ مثالى فرموده كه: الْقَبْرُ رَوْضَةٌ مِنْ رِیاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النِّیرَانِ3. در عالم انسانى كه منتخب همه است نیز وجود دارند؛ زیرا
- در «مرصاد العباد» ص ١٢٦ قسمت اوّل اين روايت را آورده است، و در ص ٥٩٨ در توضيحات آن گويد: اين حديث در «ترک الإطناب» ص ٧٦؛ و شرح فارسى «شهاب» ص ٧٥؛ و «احاديث مثنوى» ص ١١ آمده است.
- ذيل آيه ٤٩، از سوره ٩: التّوبه؛ و آيه ٥٤، از سوره ٢٩: العنکبوت
- اين روايت را ملّا صدرا در تفسير سوره الطّارق، طبع انتشارات بيدار، ص ٣٢٠ آورده است و گفته است: و ممّا يدُلّ على البرزخ قولهُ صلّى اللَه عليه و آله: الْقَبْرُ رَوْضَةٌ مِنْ رياضِ الْجَنَّةِ أوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النّيرانِ. و در تعليقه، معلّق آن آورده است: «ترمذى، کتاب صفة القيامة، باب ٢٦، ج ٤، ص ٦٤٠».
و همچنين در «بحار الانوار» طبع حروفى، ج ٦، ص ٢٠٥؛ و «سفينة البحار» طبع سنگى، ج ٢، ص ٣٩٥ آورده‌اند.
و نيز در همين مجلّد از «بحار» باب أحوال البرزخ و القبر، ص ٢١٨، حديث ١٣، نقلًا از «امالى» آورده است: فيما کتب أمير المؤمنين عليه السّلام لمحمّد بن أبى بکر: يا عِبادَ اللَهِ ـ تا آنکه بعد از سه سطر مى‌فرمايد: وَ الْقَبْرُ رَوْضَةٌ مِنْ رياضِ الْجَنَّةِ أوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النّارِ.
و در «احاديث مثنوى» ص ١٤٠، تحت شماره ٤٣٣ اين بيت را از مولانا آورده است:
گورها يکسان به پيش چشم ما *** روضه و حفره به پيش انبيا
و گفته است: «اشاره است به حديث ذيل:
إنَّما الْقَبْرُ رَوْضَةٌ مِنْ رياضِ الْجَنَّةِ أوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النّارِ. («جامع صغير» ج ١، ص ٦٢)
«و همچنين ملّا صدرا در «تفسير سوره سجده» انتشارات بيدار، ص ٨٩ گويد:
«و قد انتَهى الکلامُ إلى ما عجز عن درکه جمهورُ الانام؛ اللَهمّ اجْعَل هذه الکلماتِ محروسةً عن ملاحظة النّاقصينَ، و اسْتُرها عن أعين المغرورين، و اجْعَل لاصحاب القلوب الصّافية نصيبًا وافراً من درکها، و رغبةً تامّةً فى حفظها ثمّ فى صونها عن الاغيار، ليکونَ مستقرُّ هذه المعانى صدورَ الاحرار الّتى هى قبور الاسرار لتکونَ فى روضة من رياض الجِنان، و لا تجْعَلها فى بطون الاشرار کيْلا يکونَ فى حفرة من حُفر النّيران، و هم الظّاهريّونَ الّذين زيّنوا ظواهرَهم بالنّقوش المزخرفة و الاقوال المزيّنة المليحة الحُلوة کالاطعمة و الحلاوات، و أهملوا بواطنَهم بل أحشَوها بالنّفاق و الجهل و الاستکبار عن الحقّ و الحقائق کبطون الفجّار و قبور الکفّار.
همچو گور کافران، بيرون حُلَل *** و اندرون قهر خدا عزّ و جلّ
اللَهمّ اجْعَل قبرَنا روضةً من رياض الجِنان و لا تجْعَلها حُفرةً من حُفر النّيران.» ـ انتهى کلام ملّا صدرا.
و أيضاً غزالى در «المضنونُ به على غير أهله» ص ٧٩، در هامش ج ٢ «الإنسان الکامل» جيلى طبع اوّل آورده است.