اللَه شناسی ج1
جلد اول از مجموعۀ «الله‌شناسی» تألیف ارزشمند علامه آیت‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی ـ قدّس‌سرّه ـ بوده که پیرامونِ «امکان لقاء پروردگار، و حضور حق در همۀ عالَم، و کیفیت عشق بین حق و خلق» با قلمی روان و شواهدی متقن به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. اهم مباحثِ این مجلّد: • تفسیر آیۀ نور • تطبیق آیۀ نور بر خمسۀ طیبه • انسان کامل، محلّ تجلی آیۀ نور • خدا را می‌توان دید، و خدا را با خدا می‌توان شناخت • خداوند عاشق خلق، و خلق عاشق اوست • عاشقان لقاء خدا از هیچ گزندی نمی‌هراسند • راه وصول به معرفت الله، عبور از نفس‌پرستی است • اقسام تجلیات پروردگار بر سالک الی الله • سلوک برای آماده‌شدن جهت جذبه الهی است • امکان دیدار و لقاء خداوند برای مؤمنین خوش‌کردار • خداوند همه‌جا هست؛ چشم بگشا و ببین! • لقاء خداوند منحصر به قیامت نیست • بیانی از حقیقت توحید و عشق به پروردگار در کربلا و عاشورا • ذکر اسناد متواتر، و شرح و تفسیر حدیثِ قرب نوافل
اللَه شناسی ج1
170حقّ به تمامت اسماء و صفات به او متجلّى و ظاهر است.
و آنچه گفته‌اند كه كوه قاف از غایت بزرگى گرد عالم برآمده و محیط عالم است، در حقیقتِ انسانى آن معنى ظاهر است، چو حقیقت او چنانچه بیانش گذشت مشتمل بر تمامت حقایق عالم است و أحدیةُ الجمع ظاهر و باطن واقع شده و منتخب و خلاصه همه عالم اوست. و هر كه به معرفت حقیقت انسانى رسید به موجب مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّهُ،1 رویت و شناخت حقّ آن كس را میسّر است كه: مَنْ رَآنِی فَقَدْ رَأَى الْحَقَّ،2 چنانچه هر كه به كوه
- در تفسير «الميزان» ج ٦، ص ١٨٢ در بحث روائى در ذيل آيه ﴿يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكمْ أَنْفُسَكمْ﴾ آورده‌اند: «در «غُرر و دُرر» آمدى روايت شده است از أمير المؤمنين عليه السّلام که فرمود: مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ عَرَفَ رَبَّهُ.
أقول: و شيعه و عامّه از پيمبر هم روايت کرده‌اند. و آن حديثى است مشهور؛ و بعضى از علماء گفته‌اند: تعليق به محال است و مفادش استحاله معرفت نفس است به خاطر استحاله احاطه علميّه به خداوند سبحانه. و اين گفتار مردود است اوّلًا به قول پيمبر صلّى اللَه عليه و آله و سلّم در روايت دگر: أعْرَفُکمْ بِنَفْسِهِ أعْرَفُکمْ بِرَبِّه؛ و ثانياً به اينکه اين حديث در معنى عکس نقيض قول خداوند تعالى مى‌باشد که: ﴿وَ لا تَكونُوا كالَّذِينَ نَسُوا اللَهَ فَأَنْساهُمْ أَنْفُسَهُمْ»﴾
حضرت علّامه درباره اين حديث بحث جامعى فرموده‌اند، و در ص ١٨٦ روايات کثيره‌اى دراين‌باره شاهد و دليل گرفته‌اند.
و اين حديث، نيز در «مرصاد العباد» طبع بنگاه ترجمه و نشر کتاب در ص ٣، و ١٧٤، و ١٨٥، و ٤١٣، و ٥٣٥ آمده است - در کتاب «احاديث مثنوى» طبع دوّم، ص ٦٢ و ٦٣ گويد:
چون مرا ديدى خدا را ديده‌يى *** گرد كعبه صدق برگرديده‌يى
مستفاد است از مضمون اين حديث:
مَنْ رَآني فَقَدْ رَأَى الْحَقَّ. («بخارى» ج ٤، ص ١٣٥؛ «مسلم» ج ٧، ص ٥٤؛ «کنوز الحقائق» ص ١٢٥) مَنْ رَآني فَقَدْ رَأَى الْحَقَّ، فَإنَّ الشَّيْطانَ لا يُتَراءى بى. («جامع صغير» ج ٢، ص ١٧٠)
- در تفسير «الميزان» ج ٦، ص ١٨٢ در بحث روائى در ذيل آيه ﴿يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكمْ أَنْفُسَكمْ﴾ آورده‌اند: «در «غُرر و دُرر» آمدى روايت شده است از أمير المؤمنين عليه السّلام که فرمود: مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ عَرَفَ رَبَّهُ.