اللَه شناسی ج1
جلد اول از مجموعۀ «الله‌شناسی» تألیف ارزشمند علامه آیت‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی ـ قدّس‌سرّه ـ بوده که پیرامونِ «امکان لقاء پروردگار، و حضور حق در همۀ عالَم، و کیفیت عشق بین حق و خلق» با قلمی روان و شواهدی متقن به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. اهم مباحثِ این مجلّد: • تفسیر آیۀ نور • تطبیق آیۀ نور بر خمسۀ طیبه • انسان کامل، محلّ تجلی آیۀ نور • خدا را می‌توان دید، و خدا را با خدا می‌توان شناخت • خداوند عاشق خلق، و خلق عاشق اوست • عاشقان لقاء خدا از هیچ گزندی نمی‌هراسند • راه وصول به معرفت الله، عبور از نفس‌پرستی است • اقسام تجلیات پروردگار بر سالک الی الله • سلوک برای آماده‌شدن جهت جذبه الهی است • امکان دیدار و لقاء خداوند برای مؤمنین خوش‌کردار • خداوند همه‌جا هست؛ چشم بگشا و ببین! • لقاء خداوند منحصر به قیامت نیست • بیانی از حقیقت توحید و عشق به پروردگار در کربلا و عاشورا • ذکر اسناد متواتر، و شرح و تفسیر حدیثِ قرب نوافل
اللَه شناسی ج1
164برو اندر پى خواجه به أسْرَى *** تفرّج کن همه آیات کبرى برون آى از سراى امّ هانى *** بگو مطلق حدیث مَن رَآنی گذارى کن ز کاف کنج کونین *** نشین بر قاف قرب قابَ قوسَین دهد حق مر ترا از آنچه خواهى1 *** نمایندت همه أشیاء كَما هى2 مرحوم شیخ در این ابیات مختصر تمام راههاى خودپرستى را مسدود فرموده و راه خداپرستى را به طور مكشوف بیان فرموده است، و لهذا چون مقام ما و كتاب ما درباره «اللَه‌شناسى» مى‌باشد مناسب دید این أشعار آورده شود.
شرح «مفاتیح الإعجاز» در اشعار «گلشن راز»
ولى از لحاظ آنكه بعضى از آن ابیات نیاز به شرح و تفصیل دارد و از زمان شیخ تا به حال شرحى بهتر و روشن‌تر و جانفزاتر و دل‌انگیزتر از شرح عارف عالیقدر ما: شیخ محمّد بن یحیى بن علىّ جیلانىّ لاهیجى نوشته نشده است، و با وجود آنكه از آن شرح تا به حال كه سنه ١٤١٥ هجریه قمریه است پانصد و سى و هشت سال مى‌گذرد3 هنوز آن شرح زنده و مورد بحث و استفاده و
- در طبع کتابخانه طهورى: دهد حق مر ترا هر چ آن بخواهى
- «گلشن راز» با خطّ نستعليق آقاى عماد اردبيلى، انتشارات کتابخانه احمدى شيراز، ص ١٦ تا ص ١٩
- زيرا چنانکه دانستيم «گلشن راز» را مرحوم شيخ در سنه ٧١٧ به نظم در آورده است، و شرحش را مرحوم لاهيجى چنانکه در «مفاتيح الإعجاز» مطبوع با مقدّمه آقاى کيوان سميعى، انتشارات محمودى، ص ٢ مسطور مى‌باشد، در سنه هشتصد و هفتاد و هفت (٨٧٧) شروع بدان نموده است. بنابراين، از نظم «گلشن» ٦٩٨ سال يعنى قريب هفت قرن تمام و از شرحش ٥٣٨ سال منقضى گرديده است.
در «الذّريعة إلى تصانيف الشّيعة» ج ٢١، ص ٣٠١ آورده است:
«مفاتيح الإعجاز فى شرح گلشن راز»، از شمس الدّين محمّد متخلّص به «أسيرى» لاهيجى نور بخشى است که داراى اجازه از سيّد محمّد نوربخش (ياد شده در ج ٩، ص ٧٦) بوده است. ما اشاره به برخى از شروح «گلشن راز» در ج ١٣، ص ٢٦٨ تا ص ٢٧١ نموده‌ايم. لاهيجى اين شرح را در روز دوشنبه ١٩ ذوالحجّة سنه ٨٧٧ شروع کرده است؛ و مکرّراً به طبع رسيده است، از جمله در بمبئى سنه ١٣٠١؛ و اوّل آن اين مى‌باشد: «باسمِک الاعظمِ الشّاملِ فيضُه المُقدّسُ لکلّ موجودٍ ... اى محمود به هر شأنى و اى معبود به هر مکانى». نُسخ خطّيّه آن شايع است. قديمى‌ترين آنها برحسب اطّلاعى که من حاصل نموده‌ام در قاهره (دار الکتب ٧ م تصوّف فارسى) کتابتش ٨٨٥، و در طهران (مجلس ١١١٧) کتابتش ٩٠٠، و نسخه ديگر نزد سلطان القرّائى در طهران و کتابتش در سنه ٩٠١ مى‌باشد.
(پس از طبع أوّل کتاب «اللَه‌شناسى»، طبع جديدى از کتاب «مفاتيح الإعجاز» ملاحظه شد که متن اصلى آن براساس نسخه‌اى که تا کنون قديمى‌ترين نسخه شناخته شده و متعلّق به سال ٨٨٢ هجرى است و به شماره ٣٥١ در کتابخانه مسجد گوهرشاد مشهد مقدّس موجود مى‌باشد فراهم گرديده است. کاتب آن، آن را در شهر «مکه» کتابت نموده و در شهر «زبيد» يمن در حضور شارح مقابله و تصحيح کرده است.
در طبع حاضر «اللَه‌شناسى» قسمتهاى نقل شده از اين کتاب، با اين طبع ـ که توسّط انتشارات زوّار به انجام رسيده است ـ نيز مقابله و بعضى از موارد اختلاف آن در تعليقه با عنوان نسخه «ز» ذکر شده است ـ م).