ملاک و میزان در ثبوت هلال اول ماه و عدم کفایت رویت ماه با چشم مسلح

عدم تغییر اقتضائات حکم در مسئلۀ رؤیت هلال

این با مسألۀ اوّل ماه فرق می‌کند، این دوتاست. چون در آنجا خود کعبه موضوع برای إتّجاه ما بود، ولی چون شارع می‌بیند دست ما کوتاه است، ارفاق می‌کند و برای سهولت ما می‌گوید: حالا چون نمی‌توانی، به إتّجاه کعبه هم می‌توانی نماز بخوانی؛ ولی وقتی دستگاهش را داشتی، پس می‌توانی، پس وظیفه‌ات این است که طبق دستگاه عمل کنی. اگر دستگاه را نداشتی، می‌توانی به جهت کعبه نماز بخوانی، این طرف و آن طرف هم شد اشکالی ندارد. این را خواستم خدمت رفقا بگویم تا بدانند که مواضع فرق می‌کند و یک وقت اشتباه نشود.

در مسأله رؤیت هلال شارع رؤیت را بر اساس دیدن با چشم قرار داده است، نه براساس تلسکوپ، آن موقع که تلسکوپ و طیّاره و ماهواره نبود، آن موقع قمرهای مصنوعی نبودند که نقشۀ افق و روز اوّل ماه و کلّ سال را بدهند دست آدم! الآن نقشۀ شب اوّل شوال، شب عید فطر درآمده است، به من هم داده‌اند. آن موقع که این حرف‌ها نبود، و ما هم نباید به اینها کار داشته باشیم، بلکه باید خودمان برویم استهلال کنیم و ببینیم، اینها ملاک نیست تا بخواهیم به اینها عمل کنیم؛ حداقل تا الآن ملاک نیست، شاید بعدها بشود، آن یک مطلب دیگری است، که خلاصه انسان به این یقین برسد و از اینها برایش اطمینان پیدا بشود، این مطلب دیگری است.

عدم تأثیر اکتشافات بشر در امور تکوینی عالم وجود

علی کلّ حال، این دستگاه‌هایی که الآن هست، آن موقع این حرف‌ها نبود، آن موقع همین مردم بودند و همین چشمشان! پیغمبر هم با همین چشم می‌گفت: اوّل ماه است. با همین چشم هم می‌گفت: آخر ماه است. با همین چشم هم می‌گفت: شب قدر این است. با همین چشم هم می‌گفت: روز عرفه این است و روز عید قربان این است. با همین چشم می‌گفت، پس چطور شد که در این زمان یک‌دفعه عوض شد؟ یعنی شب قدر ما با شب قدر پیغمبر تفاوت کرد و یک روز جلو می‌رود؟ چون پیغمبر تلسکوپ نداشت، مجبور بود شب قدر را مثلاً شب سه‌ شنبه بگیرد، ولی ما چون تلسکوپ داریم شب دوشنبه می‌گیریم! عجب! یعنی شب قدر ما با پیغمبر دوتا شد؟!