خطبه شعبانیه رسول خدا دربارۀ فضیلت و اعمال ماه رمضان
آمادگی ورود به ماه مبارک رمضان
خطبۀ شعبانیه، بیانات رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم دربارۀ مبارک رمضان است که از امام رضا، به‌نقل از پدرانش، از امیرالمؤمنین علیهم‌السلام نقل گردیده است. این خطبه در آستانۀ ماه مبارک رمضان و در آخر ماه شعبان بیان شده است؛ به همین دلیل، بعدها به «خطبۀ شعبانیّه» معروف گردیده است. مطالب این خطبه را می‌توان به سه محور کلی تقسیم نمود: 1. بیان فضیلت ماه مبارک رمضان؛ 2. دستورات و اعمال ماه مبارک رمضان؛ 3. خبر رسول خدا از شهادت امیرالمؤمنین در ماه مبارک رمضان.
خطبه شعبانیه رسول خدا دربارۀ فضیلت و اعمال ماه رمضان
2أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم
بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحیم
در کتاب وسائل الشیعه، از عیون الأخبار از امام رضا علیه‌السّلام از پدرانش از أمیرالمؤمنین علی بن أبی‌طالب علیهم‌السّلام روایت می‌کنند که آن حضرت فرمود: روزی رسول خدا برای ما خطبه ایراد می‌فرمود و چنین فرمودند:
إنَّ رَسولَ اللهِ صلّی الله علیه و آله و سلّم خَطَبَنا ذاتَ یَومٍ فَقالَ: أیُّها النّاسُ! إنَّهُ قَد أقبَلَ إلَیکُم [علیکم] شَهرُ اللهِ بِالبَرَکَةِ و الرَّحمَةِ و المَغفِرَةِ؛ شَهرٌ هو عِندَ اللهِ أفضَلُ الشُّهورِ و أیّامُهُ أفضَلُ الأیّامِ و لَیالیهِ أفضَلُ اللَّیالی و ساعاتُهُ أفضَلُ السّاعاتِ.
«ای مردم! به‌درستی که ماه خدا به‌سوی شما می‌آید؛ درحالیکه نوید برکت و رحمت و آمرزش را به‌همراه دارد؛ ماهی که از همه ماه‌ها نزد پروردگار با فضیلت‌تر است و روزها و شب‌ها و ساعات آن بر سایر روزها و شب‌ها و ساعات ماه‌های دیگر برتری دارند.»
هو شَهرٌ دُعیتُم فیهِ إلَی ضیافَةِ اللهِ و جُعِلتُم فیهِ مِن أهلِ کَرامَةِ اللهِ؛ أنفاسُکُم فیهِ تَسبیحٌ و نَومُکُم فیهِ عِبادَةٌ و عَمَلُکُم فیهِ مَقبولٌ و دُعاؤُکُم فیهِ مُستَجابٌ.
«ماهی که برای میهمانی پروردگار دعوت شده‌اید و از جملۀ افرادی که مورد کرامت و تکریم پروردگار قرار گرفته‌اند، واقع شده‌اید. نَفَس‌های شما در این ماه، تسبیح به‌حساب می‌آید و خواب شما در این ماه، عبادت نوشته می‌شود. اعمال شما در این ماه، مورد قبول حضرت حقّ و دعاهای شما به مرتبۀ اجابت خواهد رسید.»
فاسألوا اللهَ رَبَّکُم بِنِیّاتٍ صادِقَةٍ و قُلوبٍ طاهِرَةٍ أن یُوَفِّقَکُم لِصیامِهِ و تِلاوَةِ کِتابِهِ؛ فَإنَّ الشَّقِیَّ مَن حُرِمَ غُفرانَ اللهِ فی هَذا الشَّهرِ العَظیمِ.
«پس با قلبی خالص و نیّتی پاک و صادق، از خدا بخواهید که شما را موفّق به روزه‌داری و تلاوت قرآن بدارد. به تحقیق که شقی و بدبخت آن کسی است که از آمرزش الهی در این ماه باعظمت محروم گردد.»
و اذکُروا بِجوعِکُم و عَطَشِکُم فیهِ جوعَ یَومِ القیامَةِ و عَطَشَهُ، و تَصَدَّقوا عَلَی فُقَرائِکُم و مَساکینِکُم، و وَقِّروا کِبارَکُم، و ارحَموا صِغارَکُم، و صِلوا أرحامَکُم، و احفَظوا ألسِنَتَکُم، و غُضُّوا عَمّا لا یَحِلُّ النَّظَرُ إلَیهِ أبصارَکُم و عَمّا لا یَحِلُّ الاستِماعُ إلَیهِ أسماعَکُم، و تَحَنَّنوا عَلَی أیتامِ النّاسِ یُتَحَنَّن عَلَی أیتامِکُم.