تبيين و توضيح حقيقت علم حضوري به بيان حضرت آية اللَه حسيني طهراني

امّا حالا سؤال ما این است: اگر در یك جا شما یك روایت داشتی یا یك نقلی داشتی راجع به یك مسأله‌ای كه مربوط به یك قضایای مهّم و قضایای حیاتی، مثل قصاص، مثل قتل، مثل فرض بكنید كه گرفتن اموال، مثل مسائل حقوقی، به این كیفیت بشود، آیا شما هم با همین یك خبر و یك روایت عمل می‌كنید؟ یعنی یك روایتی فرض بكنید كه دارد اگر فرض كنید كه فلان قضیه انجام شد، شخص، فلان كار را كرد، باید او را به قتل برسانید. خب هیچوقت عمل نمی‌كنید. اگر شخص آمد این گناه را مرتكب شد، باید به قتل برسانید. یك روایتی فرض كنید كه هست، در تمام كتب اخبار یك روایت است؛ اگر كه فرض كنید كه كسی كه روزۀ ماه رمضانش را خورد باید این را در ملأ عام اعدام كرد. خب هیچوقت یك همچنین كاری را نمی‌كنید. در مسائل كیفری و حقوقی و امثال ذلك عمل به خبر واحد نمی‌شود كرد. باید مطلب یقینی بشود برای انسان. چرا؟ چون مسأله مهم است. كِی ما می‌توانیم فرض بكنید كه به یك شخصی كه آمده از امام علیه‌السّلام یك قضیه‌ای را نقل كرده، بعد متوجّه می‌شود حالا اشتباه فهمیده، نصفش را فهمیده، نصفش را متوجّه نشده، ما بیاییم یك حركت عظیمی كه اختلال كلّی در جامعه پدید می‌آورد، ما بر این مترتّب كنیم؟ صحیح نیست. چرا قضیه اینطور است؟ برای چه؟ چرا؟ چون علم ما حصولی است. تمام اینها نكته‌اش به این برمی‌گردد. خودمان چیزی نمی‌دانیم، كسی می‌آید برای ما نقل می‌كند، كتابی را باز می‌كنیم و متوجّه می‌شویم، خبری از جایی به گوش ما می‌رسد و ما به یك قضیه اطّلاع پیدا می‌كنیم. این می‌شود علم حصولی. علم حصولی مقدار و ارزش و اعتبارش، روشن شد. چه مقدار ارزش دارد؟ چه مقدار ارزش دارد؟ حالا شما نگاه كنید ببینید، تمام دنیا دارند روی علم حصولی دارند برنامه‌هایشان را همه را انجام می‌دهند؛ تمام دنیا. تمام حركتها، تمام قضاوتها، تمام بیا و بروها، تمام حكم و فتواها، همۀ اینها چیست؟ بر اساس علم حصولی. یعنی شخص بدون اینكه خودش در یك جریانی قرار بگیرد، آن برای او بازگو می‌شود و بعد ترتیب اثر می‌دهد. این مسائلی كه من دارم خدمتتان عرض می‌كنم، این مسائل از مبنای مهّم سلوك است. حالا قضایا، قضایای فنّی است، ولی مسألۀ مهمّ یك سالك را چه تشكیل می‌دهد؟ این كه به هر كه هر چه می‌گوید گوش بدهد؟ هر خبری كه به گوشش می‌رسد عمل كند؟ هر زیدی آمد یك قضیه‌ای نقل كرد به آن عمل كند؟ هر كه آمد گفت: من این خواب را دیدم. بگوید: درست است؟ و اساس زندگیش را بر این اساس بگذارد؟ نه جانم! این حرفها نیست. سلوك خیلی بالاتر از این حرفهاست. خیلی مهم‌تر از این حرفهاست. این كارها، كارهای بچّه‌گانه است. این كارها، كارهای ابلهانه و كودكانه است. علم حصولی چه علمی است؟ علمی است كه از خارج از محیط نفس، یك مسأله‌ای برای انسان روشن می‌شود. حالا این صحیح است یا صحیح نیست، یك مسألۀ دیگر است. یك صورتی در ذهن می‌آید. حالا این، یا به واسطۀ خواب برای انسان پیدا می‌شود یا به واسطۀ مكاشفه برای انسان پیدا می‌شود یا به واسطۀ نقل یك خبری از یك شخصی برای انسان پیدا می‌شود، حالا آن شخص عادل است، فاسق است، مغرض است، غیر مغرض است، اینها دیگر مراتب مختلف وسائط برای حصول یك همچنین علم حصولی است. این علم‌هایی كه برای ما پیدا می‌شود، این است. این را می‌گوئیم علم حصولی.