نگاهی گذرا بر حیات پر برکت امام جواد علیه السلام

مأمون، حضرت امام را از مدينه طلب كرد و چنان عنايتى را به او مبذول داشت كه بنى عبّاس را به قلق و اضطراب درافكند تا جائى كه ترسيدند مبادا مأمون او را وليّعهد خود گرداند به همان قسمى كه قبلًا پدرش را وليّعهد خود گردانيده بود. وليكن عبّاسيون به مقصود نهائى مأمون از آن گونه اكرام جاهل بودند و نمى‌دانستند كه: سياست داراى ألوان و شكلهاى مختلفى مى‌باشد، و از براى هر زمانى و عصرى عملى خاصّ است، و به نوعى از ألوان آن سياست بخصوصه بايد عمل كرد.

عبّاسيّون در ملامتشان به مأمون ادامه مى‌دادند، و مأمون به كيدش ادامه مى‌داد تا آنكه او را با دخترش: امُّ الْفَضْل تزويج نمود. امّ الفَضْل همان زنى است كه امام جواد را با اشاره معتصم به واسطه سمّ به قتل رسانيد. گويا مأمون امّ الفَضْل را براى چنين روزى براى امام جواد عليه السّلام ذخيره كرده بود.

عبّاسيون به مأمون بسيار اصرار كردند تا از تزويج او با دخترش منصرف گردد، و از نام و آوازه بلند امام رفع يد نمايد، امّا مأمون أبداً به سخنانشان اعتناء نمى‌كرد. به او گفتند: دَعْهُ حَتَّى یتَأدَّبَ فَإنَّهُ صَبِىٌّ! «واگذار او را تا أدب فرا گيرد! اينك او طفل است!»

مأمون علماء و فقهاء را احضار كرد تا با او مناظره كنند. از امام جواد در آن مناظرات به قدرى از فضائل علمى به ظهور پيوست كه زبانهاى بنى عبّاس را از ملامت بريد، و حُجَج و براهين فقهاء و علماء را به خاك فناء سپرد. آنچه از امام جواد عليه السّلام با يحيى بن أكْثَم به وقوع پيوسته و مناظراتى كه رخ داده است در كتب تاريخ و حديث و فضائل مسطور است، و احتجاجات آن حضرت كه قاطع حجج و براهينشان، و برَّنده زبانهاى حادّ و تند و تيز بنى عباس بوده است در أسفارْ مذكور، در حالى كه سنّ حضرت امام جواد عليه السّلام در آن روز به ده سال بالغ نگرديده بود.