مكان و منزلت امام جعفر صادق عليه السلام در مكتب جعفري
مكان و منزلت امام جعفر صادق عليه السلام در مكتب جعفري
15اگر امام صادق علیه‌السلام در این موقع به مسند خلافت می‌نشست و إحقاق حقوق ضایع شده و از میان رفته را می‌نمود بهتر نبود؟ اگر به بسط عدل و داد امَّت اسلام را از زیر بار طغیان بیرون می‌آورد، بهتر نبود؟ اگر به ضعفاء و مستمندان که یک قرن است حقوقشان ضایع گردیده است رسیدگی می‌کرد بهتر نبود؟ اگر امَّت را از زیر یوغ استعباد و بندگی و بردگی سلاطین جور بیرون می‌کشید، و عنوان حُرِیت و آزادی به آنان عنایت می‌نمود بهتر نبود؟ اگر مسئلۀ جهاد را براساس جهاد رسول اللَه قرار می‌داد و در آن روز تمام عالم را مسلمان می‌نمود بهتر نبود؟ و هَلُمَّ جَرّاً تا دلت می‌خواهد از این اگرها بشمار!
جواب این اشکال‌ها و پاسخ این سؤال‌ها چندان مشکل نیست.
اوَّلاً امام صادق علیه‌السلام با وجود فهم و درایت و کیاست و قدرت علم و ذکاء خویشتن قبول نفرمود، نه آنکه سَطحی و بَدوی قبول نکند و سپس پشیمان گردد، و تا آخر که جنایات منصور را در برابر چشم خود ببیند بگوید: ای کاش قبول نموده بودم، و تا این سرحد امَّت را دچار مشکلات و آلام نمی‌ساختم.
حضرت تا پایان عمر خود بر همان قرار و اصل پا برجا بود و لحظه‌ای دیده نشد که بر مافات تأسّف خورد، و آرزوی راحتی و گشایش خود را بنماید، با وجود آنکه مشکلات در عصر بنی‌عباس روز به روز به طور مضاعف بالا می‌رفت، و جنایات منصور از حدود نصاب‌های ستمگران، گذشته و پیوسته اوج می‌گرفت.
این دلیل، دلیل مهمّی است؛ زیرا هر کاری را که انسان انجام دهد اگر با چشم آخربین و مصلحت اندیش غایی نبوده باشد، هنگامی که به آثار منفی آن مواجه می‌گردد پشیمان می‌شود و تأسّف می‌خورد، ولی کار صحیح هیچ‌وقت ندامت ندارد گرچه مشکلات و سختی‌های پی‌درآمد آن روز به روز زیاد شود.
دوم آنکه حضرت صادق علیه‌السلام در میان آن عصر و آن خصوصیات و آن وضع مردم و امّت و آن امکانات و اقتضاءات بوده است، ولی ما اینک شَبَحی از آن به چشممان می‌خورد. او می‌دید و ما می‌شنویم. او در عین و شهود بود، و ما در اثر و خبر. وَ الشَّاهِدُ یرَی مَا لَایرَی الْغائبُ. «شخص حاضر و شاهد در حاقّ قضیه و عین واقعه می‌بیند چیزی را که أبداً شخص غائب و دور نمی‌تواند ببیند.»