
اهمیت عید قربان و اسرار قربانی در اسلام
معنای حقیقی عید و اعمال عید قربان
عید در نگاه معارف اسلامی تنها یک جشن ظاهری نیست، بلکه روزی است که انسان به سبب طهارت و تحول روحی به قرب الهی نزدیکتر میشود. در این نوشتار که برگرفته از آثار حضرت علامه آیتالله سید محمدحسین حسینی طهرانی و حضرت آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است، معنای حقیقی عید و فلسفۀ عید قربان تبیین شده است. عید قربان یادآور حقیقت فداکاری حضرت ابراهیم علیهالسلام و آمادگی انسان برای قربانی کردن تعلقات در راه خداوند است. در این مسیر، حجگزاران با ترک وابستگیهای دنیوی و حرکت به سوی بیتالله الحرام، حقیقت بندگی و توحید را تجربه میکنند. در ادامه، اسرار قربانی بهعنوان نمادی از فدا کردن نفس و تقرب به پروردگار بیان میشود و همچنین اعمال مهم شب و روز عید قربان مانند احیای شب عید، زیارت سیدالشهداء علیهالسلام، نماز عید و قربانی مورد بررسی قرار میگیرد.
اهمیت عید قربان و اسرار قربانی در اسلام
3لا إلهَ إلاّ اللَه، الحَمدُ لِله، الحَمدُ لِله علیٰ ما هَدانا و لَهُ الشّکر علیٰ ما أولانا!1 «خدایا، ما تو را شکر میکنیم که چنین توفیقی به ما دادی و امسال ما را زنده نگه داشتی تا ماه رمضان را پشت سر گذاشتیم و کسب یک پدیدۀ روحی کردیم و این حال برای ما پیدا شد!»
و باید به بیابان برویم و رو به خاک بگذاریم و باید پا برهنه برویم و عبا را تا کمر بگذاریم و [شلوار را هم تا نصف ساق پا] بالا بزنیم، همانطور که حضرت امام رضا علیهالسّلام برای نماز رفتند، که سنّت رسول خدا بود.2 انسان باید اینطور به حال شکستگی برود و شکرانۀ این موهبتی را که خدا در یک دوران ماه رمضان، بلکه در یک سال بر انسان کرده است و این نتیجه را در روز عید فطر به انسان میدهد، انسان بهجا بیاورد و این واقعاً برای انسان عید است.
وقتی که شخصی شاگرد مدرسه است و در دوران سال درس میخواند، عیدش این است که ورقۀ قبولی به او بدهند؛ اما اگر مردود شود و پدرش برایش مثلاً یک کت و شلوار یک میلیونی بخرد، یا تمام زر و زینتهای دنیا را به او بدهد، به چه درد او میخورد؟! عید او قبولی اوست ولو با لباس پاره و کهنه باشد! اگر در مدرسه شاگرد اول شود این برایش عید است، اگر قبول شود این برایش عید است؛ اما اگر مردود شود و او شیرینی بخورد و سوت بکشد، این برای او چه عیدی است؟!
علّت عید گرفتن عید قربان
عید اسلام، هم چنین عیدی است، عید فطر است، عید قربان است! همۀ مردم از نقاط مختلف حرکت میکنند و به منا میروند و امروز قربانی میکنند؛ هرکس در شهر و وطن خود یک درجه و مقداری از تعلّقات به زن و بچه و کسبوکار و تجارت دارد و در اثر این سفر از همۀ آن تعلّقات دست برمیدارد و سر و پای برهنه به سراغ خدا میرود و میگوید: «لَبّیکَ اللَهمّ لَبّیک!» زنها که بهترین نقطۀ بدنشان همان صورتشان است، باید آن را باز بگذارند،3 و پایشان را هم برهنه کنند،4 و این در آنجا شرافتی نیست و نباید کسی به کسی شرافتی بفروشد! و در مقابل، مردها هم که بهترین نقطۀ شرفشان سرشان است و به تاج و عِمامه و کلاه و سایر چیزها مُکلَّل میکنند و از سرما و گرما حفظ میکنند، آنها هم شاه باشند یا وزیر باشند فرقی نمیکند و باید سربرهنه5 و پابرهنه6 بشوند و بگویند: «اللَهمّ لَبّیک!» اگر مردی چیزی سرش بگذارد گناه کرده است، و اگر زنی روی خودش را بپوشاند گناه کرده است!
- مصباح المتهجّد، ج 2، ص 649.
- الکافی، ج ١، ص ٤٨٩.
- وسائل الشّیعة، ج ١٢، ص ٤٩٣.
- همان، ص ٥٠٠.
- همان، ص ٥٠٥.
- همان، ص ٥٠٠.
