شب و روز عرفه از بزرگ‌ترین فرصت‌های معنوی در سیر بندگی انسان به‌شمار می‌رود. در این نوشتار که برگرفته از آثار حضرت علامه آیت‌الله سید محمدحسین حسینی طهرانی و حضرت آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است، جایگاه دعای عرفه سیدالشهداء علیه‌السلام و حقیقت توجه انسان به عنایت الهی تبیین می‌شود. دعای عرفه دریایی از معارف توحیدی است که در آن امام حسین علیه‌السلام وابستگی کامل انسان به لطف و هدایت خداوند را بیان می‌کنند و مسیر تربیت و سیر معنوی انسان را آشکار می‌سازند. همچنین در این متن به کیفیت صحیح قرائت دعا، ضرورت خواندن با تأنی و توجه قلبی، و پرهیز از شتاب و بی‌توجهی پرداخته شده است. در ادامه، اعمال مهم شب و روز عرفه مانند توبه، زیارت سیدالشهداء علیه‌السلام، قرائت دعای «اللهم یا شاهد کل نجوی»، روزه روز عرفه و اهتمام ویژه به خواندن دعای عرفه مورد بررسی قرار می‌گیرد.
اهمیت شب و روز عرفه و اعمال آن
72. روزه
روزه در روز عرفه بسیار سفارش شده است و در روایات صحیحه آمده است که روزۀ آن کفارۀ نود سال مى‌باشد.1
3. قرائت دعای عرفه
در روز عرفه که در آن روزه بسیار بسیار تأکید شده است، و افراد عدیده‌اى گفته‌اند که در به‌خصوصِ روزۀ روز عرفه حقایقى براى آنها منکشف شده است. گرچه مرحوم آقا مى‌فرمودند:
در روز عرفه یکى از امور بسیار مهم، پرداختن به دعاى سیدالشهداء در روز عرفه است و آن‌قدر این دعا مهم است که اگر کسى احساس مى‌کند با گرفتن روزه نمى‌تواند این دعا را بخواند، که دعا بر روزه مقدّم است.2
- المراقبات، ترجمه ابراهیم محدث بندرریگی، ص 440؛ من لا يحضره الفقيه، ج 2، ص 87؛ وَ رُوِيَ: أنَّ في أوّلِ يَومٍ مِن ذي الحِجَّةِ وُلِدَ إبراهيمُ خَليلُ الرَّحمٰنِ علیه‌السلام فَمَن صامَ ذَلِكَ اليَومَ كانَ كَفّارَةَ سِتِّينَ سَنَة وَ في تِسعٍ مِن ذي الحِجَّةِ أُنزِلَتْ تَوبةُ دَاوُدَ علیه‌السلام فَمَنْ صامَ ذَلِكَ اليَومَ كانَ كَفّارَةَ تِسْعِينَ سَنَة.
- شرح حدیث عنوان بصری، جلسۀ 202.