اهمیت شب و روز عرفه و اعمال آن

ما اصلاً چه کسی بودیم؟ کجا بودیم؟! ما نبودیم و تقاضامان نبود! ما اصلاً اختیارى نداشتیم، خودمان نبودیم که حالا بخواهیم حرف بزنیم! نبودیم که بخواهیم گوش بدهیم! نبودیم که بخواهیم ببینیم! نبودیم که بخواهیم کارى انجام دهیم و التماسى کنیم؛ توجه کردید؟!²

تبیین مسیر و سیر تربیتی انسان در دعای عرفه

خیلی دعای عجیبی است! اصلاً مثل دعای ابی‌حمزۀ ثمالی، حضرت تمام خصوصیّات و شراشر وجود انسان و مسائل و مراتب و همه را رو می‌آورند و برای انسان شرح و توضیح می‌دهند. در قبال پروردگار خود را عرضه می‌دارد که من این هستم، من این‌طور بودم، این‌طور بودم، از عدم مرا به وجود آوردی، دست مرا گرفتی و در دامان تربیت بزرگان و اولیاء خودت مرا تربیت کردی، راه را به من نشان دادی.

واقعاً وقتی که انسان این دعا را می‌خواند به یاد خودش نمی‌افتد؟! خودش چه بوده؟! الآن کجاست؟! خدا می‌توانست راه و نقشۀ دیگری برای او درست کند، که اینجا نباشد، در این مکتب نباشد، بر سر این سفره نباشد؛ می‌شد یا نمی‌شد؟! اما خدا نکرد! [بلکه] هرکس را به‌تناسب حال و موقعیت خودش آورد، آورد، پیچاند، پیچاند‌ [تا به موقعیت کنونی‌اش رساند]. وقتی شما دعای روز عرفه را می‌خوانید، انگار اصلاً امام حسین از ما حرف می‌زند و ما را رو می‌ریزد! آن‌وقت آدم قدر می‌داند.

دعای روز عرفه می‌گوید: «بله؛ حواست باشد! کسی که این فکر را در مغز تو انداخت چه کسی بود؟! آن‌کسی که این تمایل را در قلب تو قرار داد چه کسی بود؟! آن‌کسی که نفرت و دوری از دنیا و تعلقات دنیا را در قلب تو قرار داد چه کسی بود؟! آن بزرگان که آمدند و تزریق کردند، حک کردند، تزریق کردند، انشاء کردند، املاء کردند، بیان کردند، آنها بودند! مگر از خودت آوردی؟! اگر از خودت است، بسم‌اللَه!» خدا می‌گوید: «می‌خواهی به تو بفهمانم که توفیق دست خودت نیست؟!» یک‌دفعه می‌بینید یک‌‌جا پای آدم می‌لغزد؛ ای وای! [افکار و اعمالِ او] هم دارد مثل دیگری [که به راه خدا تمایلی ندارد] می‌شود! بگو: «خدایا غلط کردیم؛ همان تو درست می‌گویی؛ توبه کردیم!»