یکی از امور لازم در مسیر سیر و سلوک، داشتن رفیق راه و یار همراه است. این همسفران که دغدغه و اهداف مشترک با انسان دارند، هم باعث شوق به حرکت و ایجاد انگیزه و قدرت ادامه راه هستند و هم مایه آرامش روحی و طمانینه قلبی سالک اند. حال چرا باید برای طی مسیر سلوک، رفیق همراه داشته باشیم؟ این همراهی چه نتایجی برای انسان دارد؟ و معیار انتخاب رفیق سلوکی چیست؟
مرتب سازی:
اهمیت رفیق سلوکی و معیار انتخاب آن
4و بدین لحاظ است که بزرگان فرمودهاند:
«راه خدا با رفیق موافق بسیار سهلتر و هموارتر خواهد بود تا به تنهایی و بدون دوست و رفیق همراه.»
سالک باید برای خود از بین افراد و اشخاصی که داعی سیر و حرکت الی الله را دارند و خود را از منتسبین به این مسیر و مکتب میشمارند، افرادی را برگزیند که همنشینی با آنان موجب نشاط روح و انبساط قلب و پیدایش شور و عشق و حرارت به سوی پروردگار باشد.
رفیق سالک نباید فردی شکّاک و وسوسهگر و بدبین و منفینگر باشد که صحبت با چنین افرادی موجب سردی خاطر و دلشکستگی و خستگی جان و روان خواهد شد.
بلکه به عکس، باید با مثبتگرایی و دمیدن روح نشاط و امید و سیمایی متبسّم و با طراوت، موجب ثبات قدم و طمأنینۀ قلب و استقامت در مسیر گردد، و با خوشبینی به اطراف بنگرد و در هر مسألهای ابراز یأس و ناامیدی ننماید و افراد را نسبت به عاقبت سیر بدبین نسازد و آنان را دلسرد و ناامید نگرداند و کوتاهی دیگران را به رخ انسان نکشد و توقّف و یا انحراف برخی را به عنوان یک حکم عام، شامل همه افراد نسازد؛ بلکه به موارد مثبت نظر بیندازد و جریانات دلگرم کننده و امید دهنده را همیشه مطرح نماید.
سالک باید رفیقی را برای همدمی و همنفسی و همصحبتی بگزیند که پیوسته در صدد دفع و رفع شبهات و ابهامات او باشد، و با کلام و رفتاری دلنشین غم و اندوه را از چهرۀ دل و سیمای او بزداید، و مشکلات خویش را به او منتقل ننماید و او را از حرکت و سیر باز ندارد.
سالک در ارتباط با گزینش رفیق نباید صرفاً به خندهها و تواضعها و فروتنیها و محبّتهای مقطعی و زودگذر و اظهار مودّت و محبّت و علاقۀ افراد بسنده کند، چه بسا این امور دیر یا زود در گذر فراز و نشیبها و شرایط گوناگون تغییر پیدا کند و انسان را دچار حیرت و تعجّب و دلسردی نماید؛ بلکه باید به فهم و ادراک و بینش و میزان رسوخ و نفوذ مبانی و موازین سیر و سلوک در قلب و رفتار او بنگرد، و در هر حال باید خود را به خدا بسپارد و فقط از او استمداد نماید و بداند که فقط اوست که برای او باقی میماند؛ چنانچه در آیۀ شریفه میفرماید: