
آداب مجالس روضه و عزاداری امام حسین علیهالسلام
و توصیههای بزرگان دربارۀ ماههای محرّم و صفر
این مقاله شامل موارد زیر است: • اهمیت زنده نگهداشتن شعائر حسینی؛ • رهنمودهای عمومی درباره ماههای محرّم و صفر؛ • رهنمودهای ویژه درباره چگونگی برگزاری و حضور در مجالس عزاداری؛ • و توصیههایی برای خطیبان، مداحان و خوانندگان مرثیهها.
آداب مجالس روضه و عزاداری امام حسین علیهالسلام
2أعوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيطانِ الرَّجيم
بِسمِ اللَهِ الرَّحمَنِ الرَّحيم
و صَلَّى اللهُ عَلَىٰ سَيِّدِنا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبينَ الطّاهِرينَ
و لَعنَةُ اللهِ عَلیٰ أعدائِهِم أجمَعينَ مِنَ الآنَ إلىٰ قِيامِ يَومِ الدّينِ
و لا حَولَ وَ لا قُوَّةَ إلّا بِاللهِ العَليِّ العَظيم
زنده نگه داشتن یاد اهلبیت، وظیفۀ هر شیعه
[خداوند متعال میفرماید:]
﴿وَمَن يُعَظِّمۡ شَعَـٰٓئِرَ ٱللَهِ فَإِنَّهَا مِن تَقۡوَى ٱلۡقُلُوبِ﴾.1
اصل و پایۀ همۀ اصول و مبانی تشیّع، محبّت و تولّی اولیای دین، حضرات معصومین صلوات الله و سلامه علیهم اجمعین میباشد.2
بر هر فرد شیعه لازم و واجب است که شعار تشیّع و شاخصههای گهربار این مکتب حیاتبخش را هرچه بیشتر و بهتر آشکار نماید. مثلاً نسبت به برگزاری موالید و ایّام شهادت حضرات معصومین علیهمالسلام جَهد بلیغ داشته باشد و از هر فرصتی برای احیاءِ ذکر، تبلیغ مرام و تجدید یاد آن بزرگواران استفاده ببرد.3
از امام صادق علیهالسلام مروی است که فرمودند:
رَحِمَ اللهُ امرَأً أحيا أمرَنا.4
«خدا رحمت کند آن کسانی که مجالس ذکر ما را به پا میدارند.»
منظور از احيای امر يعنى زنده نگه داشتن ذكر، ياد و خاطرات امام عليهالسلام؛ بهطور كلى زنده نگه داشتن حقيقت ولايت در ضمن پرداختن به ظواهرى كه حكايت از آن مسئله كند.
وجه تشابه بين شيعه و آن ذوات مقدّسه در اين است كه انسان خود را مُستَنّ5 به سنّت آنها قرار بدهد و هميشه پيروى از آنها را نُصبُالعين6 خود قرار بدهد و مصداق این حدیث شریف گردد که میفرماید:
شيعَتُنا خُلِقوا مِن فاضِل طينَتِنا، يَفرحونَ لِفَرَحِنا وَ يَحزَنونَ لِحُزنِنا.7
«شيعيان ما، از زيادىِ خاك خلقت ما آفريده شدهاند [به سرور ما شاد میشوند و به حزن ما محزون میشوند].»
«مِن فاضِلِ طینَتِنا» يعنى از همان حقيقت نورانى كه خداوند، وجود ما را از آن آفريد، شيعيان ما هم از تتمّه و زيادى آن نور، خلق شدهاند.8
سیرۀ ائمۀ هُدیٰ علیهمالسلام در احیای مصیبت کربلا
دَأب ائمّه علیهمالسلام اين بود كه در ايّام محرّم (دهۀ عاشورا) منزل خودشان را به موقعيّت حزن و اندوه بر مصيبت كربلا درمىآوردند و از افراد دعوت مىكردند براى اينكه بيايند، روضه بخوانند، ذكر مصيبت كنند و ياد آن حادثه و مسئلۀ سيدالشهدا عليهالسلام را زنده نگه مىداشتند.9
- . سورۀ حج (22) آیۀ (32). ترجمه:
«و هرکس شعائر [دین] خدا را بزرگ و محترم دارد، این از صفت دلهای با تقواست.» (محقق) - . اربعین در فرهنگ شیعه، ص 51.
- . اربعین در فرهنگ شیعه، ص 22.
- . دعائم الإسلام، ج 1، ص 63؛ بحار الانوار، ج 105، ص 15؛ مستدرك الوسائل، ج 8، ص 325.
- . مستن: اقتداکننده. (محقق)
- . نصبالعین قرار دادن: در نظر داشتن، مدنظر داشتن. (محقق)
- .با قدری اختلاف الأمالی، شیخ طوسی، ص 299؛ بشارة المصطفى، ص 196.
- . برگرفته از شرح حدیث عنوان بصری، ج 4، ص 117.
- . شرح حدیث عنوان بصری، جلسۀ 32.
- . سورۀ حج (22) آیۀ (32). ترجمه:
