ویژگیهای عارف کامل (2)

نفس عارف كامل و ولىّ‌خدا تجلّى همان اراده حقّ است، چه خواست او به طرفى تعلّق بگيرد و يا نگيرد. و تمام اين مسائل به جهت از دست دادن نفس حيوانى است و تبدّل آن به نفس رحمانى، و گرچه در بعضى مواقع ميل او ممكن است به ثبوت يك شى‌ء يا عدم آن بر طبق همان تعلّقات قرار گيرد، ولى خواست و اراده فقط بر محوريّت مشيّت و تقدير حقّ دور مى‌زند و بس.¹

شاخصه ششم: در كلام و كردار عارف كامل شكّ و ترديد و احتياط راه ندارد

ششمين خصوصيّت از خصوصيّات و مميّزات عارف كامل اين است كه در كلام و يا كردار او شكّ و ترديد و احتياط وجود ندارد، و أعمال او از روى إتقان و إحكام و إبرام است. عارف هيچ‌گاه فردى را امر به احتياط نمى‌كند، و خود نيز در فتوا و حكم، احتياط ندارد و همه احكام و مبانى براى او همچو آفتاب واضح و روشن است.²

علم اولياى الهى همانند امام عليه السّلام علم كلّى شده است‌

نفس ولىّ خدا و عارف كامل كه به نفس امام عليه‌السّلام متّصل است و از آن حضرت إشراب مى‌شود و علم او به عنايت امام عليه‌السّلام مبدّل به علم كلّى شده است، همانند خود امام داراى نظر قطعى و اراده‌اى بتّى و عزمى استوار و رأيى خلل‌ناپذير نسبت به احكام و تكاليف مى‌باشد، و اگر در مسأله و يا موضوعى نظرى را ابراز داشت اين مطلب حكايت از إشراف او بر حقيقت مطلب و نفس الأمر مى‌نمايد، و اگر چنانچه صلاح در پاسخ دادن نديد از ابراز و اظهار مسأله خوددارى مى‌نمايد و يا به نحوى مسأله را به ديگرى ارجاع مى‌دهد و خود از اظهار رأى در اين مورد سر باز مى‌زند.³

عارف بالله و بأمرالله در كيفيّت اطّلاع بر تكليف، نفس حكم‌الله الواقعى در قلب و آينه نفس او تجلّى و ظهور مى‌يابد و هيچ امر مبهم و نقطه اجمالى نسبت به موضوع و يا شرايط آن و يا قراين محفوفه و نفس حكم براى او بأىِّ وجهٍ من الوجوه باقى نخواهد ماند. و از آنجا كه نفس عارف كامل با نفس ولىّ حىّ و قطب عالم امكان، صاحب ولايت كليّه الَهيّه اتّحاد وجودى و عينى دارد- يعنى نفس ولايت كليّه الَهيّه كه در حقيقتِ امام معصوم عليه‌السّلام ظهور مى‌نمايد همان ولايت در شيعيان و متابعان و عارفان حقيقى امام معصوم عليه‌السّلام نيز تجلّى و بروز مى‌كند- در اين‌صورت هيچ افتراقى بين اين دو نمى‌توان يافت مگر در جنبه و حيثيّت طوليّه، كه امام عليه‌السّلام در حكم علّت و سبب اصلى و حقيقى اين افاضه و اشراق مى‌باشد، و در نتيجه سعه وجودى او و كيفيّت ادراك مراتب اسماء و صفات در او اوسع و أعلى است، و نفس عارف در جنبه معلوليّت و استفاضه قرار مى‌گيرد؛ و به عبارت اخرى: آن حقيقت والاى علمى اوّل در نفس امام معصوم عليه‌السّلام جلوه‌گر و ظاهر مى‌شود و از او به نفس عارف كامل منتقل مى‌شود.