: آیا عارف بالله اراده ای و تدبيری غیر از اراده و تدبير حضرت حق دارد یا نه؟ چه جور اختلاف در حالات و گفتار اوليا معنی کنیم؟ علّت عدم اشتباه عارف در امور اجتماعى و تربيتي چسیت؟ آیا در كلام و كردار عارف كامل شكّ و ترديد و احتياط راه دارد یا نه؟ چرا ائمّه و اولياى دين در مسائل دماء و نفوس و أعراض احتياط می کردند؟ حقيقت احتياط در مكتب اولياى الهى و در ساير مكاتب چیست؟ آیا تجلّى و ظهورات عارف واصل، ظهور و تجلّى حضرت حق است یا نه؟ تربیت سالک در اطاعت فرد غیر کامل امکان دارد یا نه؟ مقاله پیشرو سعی بر این می کند که جواب این پرسش ها را بطور مختصر و روشن دهد.
ویژگیهای عارف کامل (2)
6وجوب اتّباع از منويّات انسان كامل، عقلى و فطرى است و نياز به نصّ و دليل نمىباشد
وجوب متابعت از دستورات و منويّات عارف كامل وجوب عقلى و فطرى و جبلّى است و نياز به اقامه دليل از ناحيه شرع و نقل ندارد. و به همان ملاك كه وجوب اطاعت از امام معصوم عليهالسّلام وجوب عقلى و فطرى است (خواه از سوى پروردگار نصّى بر اين الزام و ضرورت بيايد- كه به نحو متواتر اين مسأله به اثبات رسيده است- و خواه از ناحيه حضرتش بر اين مطلب تصريحى نيامده باشد...) به همان ملاك كلام عارفِ كامل- نه هر مدّعى و كلاهبردار- كه در تحت اشراف تامّ و سرّ و قلب امام حىّ معصوم عليهالسّلام قرار گرفته است و از وجود خود رسته و به وجود امام حىّ قيّوم عليهالسّلام پيوسته است و فناء ذاتى- نه حتّى صفاتى و اسمائى و افعالى- در ذات مقدّس حضرتش حاصل نموده است، عيناً مانند كلام امام معصوم عليهالسّلام از حجّيت ذاتيّه و الزام عقلى و فطرى برخوردار خواهد شد. و اين حجّيت احتياجى به دليل نقلى و الزام تنزيلى و تعبّدى ندارد.1
وقوف عارف بر ضماير و نيّات را مىتوان از مجالست با او بهدست آورد
مَثل عارف كامل مثل نور است كه: الظّاهرُ بنفسه المُظهِر لغيره است؛ هم خود روشن و مبيّن و واضح است و هم براى ديگران موجب روشنايى طريق و نورانيّت مسير و امور آنها خواهد بود. اثبات صحّت و اتقان عارف نيازى به اقامه دليل و برهان ندارد؛ چند دقيقه با او بنشينى به حقيقت نفس او در حدود مشاعر و استعداد خودت پى خواهى برد. امّا براى غير او بايد هزار من سريش بار اشتران و استران نمود تا پايههاى أوهَنُ مِن بَيت العنكبوت او را با آن استوار نمود، و ظاهرى عوامفريب جهت رونق دكّان خدعه و تزوير دست و پا نمود.2
علم عارف بالله به اشياء علم حضورى است
- اسرار ملکوت، ج 2، ص 337 ـ 338.
- اسرار ملکوت، ج 2، ص 342.

