ویژگیهای عارف کامل (2)

حضرت موسى گرچه به مقام رسالت و أولوالعزمى رسيده بود و صاحب شريعت و كتاب بود، ولى هنوز در بعضى از مراتب فعليّت و توحيد به كمال نرسيده بود و احتياج به تربيت بيشتر و تحوّل افزون‌ترى داشت.

از اينجا مسأله روشن مى‌شود كه علّت اختلاف در كلمات و دستورات و افعال عارف كامل و ولىّ خدا چيست؟ علّت اختلاف در بروزات و ظهورات، اختلاف در اراده و تجليّات حقّ است، و عارف در مقام ابراز و اظهار هيچ استقلالى از خود ندارد تا بتواند دخل و تصرّفى در آن بنمايد و آن را كم و يا زياد كند و بر اساس مصلحت به منصّه ظهور درآورد.¹

علّت عدم اشتباه عارف در أمور اجتماعى و تربيتي

يك بار شخصى نشنيد كه بزرگانى همچو مرحوم قاضى يا حضرت حدّاد و يا مرحوم والد- رضوان‌الله عليهم أجمعين- بگويند: ما در تشخيص خود نسبت به فلان شخص يا صورت مسأله‌اى اشتباه كرديم و راه به خطا رفتيم، و اى كاش اين كار را نمى‌كرديم! چنانچه هيچ‌گاه شخصى از يكى از حضرات معصومين صلوات الله و سلامه عليهم أجمعين چنين مطلبى را ادّعا ننموده است.

دليل اين مطلب آن است كه: نفس عارف حقيقت مسأله را از نفس امام عليه‌السّلام مى‌گيرد بدون هيچ واسطه و امرى جداى از اتّصال سرّ و ضمير خود، و در اين استفاضه و توجّه به مرتبه عصمت رسيده است؛ يعنى هيچ اشتباهى در تلقّى و حفظ و ابلاغ او وجود ندارد. و از آنجا كه نفس معصوم عليه‌السّلام مبرّى و منزّه از هر گونه خطا و اشتباهى در هريك از مراتب ثلاثه مذكورهمى‌باشد، پس كلّيّه مطالب و دستورات و كارهاى عارف كامل مصون از خطا و اشتباه خواهد بود.

البتّه اين مسأله در امورى است كه ارتباط با مصالح افراد و امور اجتماعى و تربيتى اشخاص داشته باشد، و همين‌طور در مسائل اعتقادى و مراتب شهود و كشف از خطا معصوم و مصون باشد؛ و امّا در امور عادى و روزمرّه كه هيچ ربطى به قضايا و مسائل مذكوره فوق ندارد ممكن است اشتباهى از آنان سر زند كه شرح اين مسأله تا حدودى در آينده نزديك خواهد آمد.²