رابطه برهان عقلی و شهود در شناخت ذات خداوند متعال (1)

هر پيغمبرى كه آمده اوّل گفته: «توجّه به خدا و اطاعت از من» ﴿فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُونِ﴾.¹ اگر كسى در راه عبوديّت وارد شد راهش اين است كه از من بايد اطاعت كند. در سوره «شعراء» ملاحظه كنيد: در پنج مورد از لسان پنج پيغمبر، خداوند علىّ أعلى بيان مى‌كند كه آمدند به قومشان گفتند: ﴿فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُونِ﴾ «بايد از خدا بپرهيزيد و از من اطاعت كنيد!» آن‌وقت هر كارى گفتم بايد بكنيد تا آن حِسّ تو باز بشود! نماز بخوانيد، روزه بگيريد، صدقه بدهيد، امر به معروف كنيد، در مشكلات پافشارى كنيد، نهى از منكر بكنيد، جهاد بكنيد، حجّ انجام بدهيد، چه كنيد، چه كنيد ... در شب‌هاى سرد زمستان بايد برويد نماز بخوانيد، روزهاى گرم تابستان بايد روزه بگيريد.

راه اين است ديگر! راه مجاهده با نفس است براى رضاى خدا، تا آن حجابِ وجدان، آن پرده‌اى كه روى آن حسّ را گرفته كم كم ضعيف بشود، وقتى ضعيف بشود آن چراغى كه خداوند علىّ أعلى در دل قرار داده، نورش ظاهر مى‌شود.

خدا به همه از اين وجدان‌ها داده، به همه از اين چراغ‌ها داده، گفته: شما خليفةُ الله‌ايد! شما انسانيد! قابليّتى كه به شما داده‌ام به هيچ موجودى نداده‌ام، و شما را مرتبط با خودم خلق كرده‌ام، و اين قابليّت را داده‌ام كه چشم را باز كنيد و بياييد در حرم من احوال‌پرسى كنيد. و اين مكتب انبياء است؛ و اين مكتب، مكتب لقاء خداست؛ و اين مكتب، مكتب عرفان است.

انسان تا به زيارت خدا نرسد و به ذكر خدا نرسد قلب او آرام نمى‌گيرد، و آرامش او منحصر است در ارتباط قلبى او با خدا.²